नेपाल सरकार, स्वास्थ्य सेवा विभाग अन्तर्गत नर्सिङ तथा सामाजिक सुरक्षा महाशाखाले आर्थिक रूपमा विपन्न, असहाय तथा गरिब नागरिकहरूलाई कडा तथा घातक रोगहरूको उपचारमा सहयोग पुर्याउन ‘विपन्न नागरिक औषधि उपचार कोष’ (Bipanna Nagarik Aushadhi Upachar Kosh) सञ्चालन गरेको छ। यस कोषमार्फत तोकिएका ८ वटा जटिल रोगका बिरामीलाई सूचीकृत अस्पतालहरूबाट रु. १ लाखसम्मको निःशुल्क उपचार तथा मिर्गौला रोगीलाई निःशुल्क डायलायसिस उपलब्ध गराइन्छ।
द्रुत अवलोकन (Quick Overview)
- सञ्चालक निकाय: स्वास्थ्य सेवा विभाग, नर्सिङ तथा सामाजिक सुरक्षा महाशाखा, टेकु, काठमाडौं
- ८ वटा कडा रोगहरू: १) क्यान्सर (Cancer), २) मिर्गौला रोग (End-stage Kidney Disease), ३) मुटुरोग (Heart Disease), ४) पार्किन्सन (Parkinson’s), ५) अल्जाइमर (Alzheimer’s), ६) स्पाइनल इन्जुरी (Spinal Injury), ७) हेड इन्जुरी (Head Injury), र ८) सिकलसेल एनिमिया (Sickle Cell Anemia)
- उपचार सहायता रकम: सूचीकृत अस्पतालमार्फत अधिकतम रु. १,००,००० (एक लाख) सम्मको औषधि, परीक्षण र शल्यक्रिया निःशुल्क
- मिर्गौला हेमोडायलायसिस (Hemodialysis): सूचीकृत अस्पताल र केन्द्रहरूबाट जीवनभर शतप्रतिशत निःशुल्क
- मिर्गौला प्रत्यारोपण (Kidney Transplant): सरकारी अनुदान रु. ४,००,००० सम्म र प्रत्यारोपण पश्चात औषधि सेवनका लागि थप रु. १ लाख सहायता
- १५ वर्ष मुनि र ७५ वर्ष माथिका मुटुरोगी: सहिद गंगालाल र मनमोहन अस्पतालमा निःशुल्क मुटु शल्यक्रिया तथा उपचार
विपन्न नागरिक स्वास्थ्य सहायता पाउने प्रक्रिया (Step-by-Step)
- रोगको निदान (Medical Diagnosis): बिरामीले मान्यताप्राप्त अस्पतालमा जाँच गराई चिकित्सकबाट उल्लिखित ८ मध्ये कुनै रोग लागेको आधिकारिक मेडिकल रिपोर्ट र प्रेस्क्रिप्सन प्राप्त गर्ने।
- स्थानीय वडाको विपन्नता सिफारिस: आफ्नो स्थायी ठेगाना रहेको स्थानीय तहको वडा कार्यालयमा गई आर्थिक अवस्था कमजोर भएको व्यहोरासहित ‘विपन्न नागरिक औषधि उपचार सिफारिस पत्र’ लिने।
- जिल्ला सिफारिस समितिबाट निर्णय: जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय वा पालिकाको स्वास्थ्य शाखामा नागरिकता, वडाको सिफारिस पत्र, फोटो र मेडिकल रिपोर्ट पेश गरी आधिकारिक सिफारिस कार्ड/पत्र प्राप्त गर्ने।
- सूचीकृत अस्पतालमा उपचार: विपन्न नागरिक उपचार सेवाका लागि सरकारसँग सम्झौता गरेका सूचीकृत सरकारी वा गैरसरकारी अस्पतालमा उक्त पत्र पेश गरी भर्ना हुने। अस्पतालले सोझै सरकारबाट भुक्तानी लिने हुँदा बिरामीले रु. १ लाखसम्मको बिल तिर्नुपर्दैन।
विपन्न सहायता लागु हुने प्रमुख सूचीकृत अस्पतालहरू
| रोगको प्रकार | प्रमुख सूचीकृत सरकारी तथा विशेषज्ञ अस्पतालहरू |
|---|---|
| क्यान्सर (Cancer) | बीपी कोइराला मेमोरियल क्यान्सर अस्पताल (भरतपुर), भक्तपुर क्यान्सर अस्पताल, वीर अस्पताल, सुदूरपश्चिम क्यान्सर अस्पताल। |
| मिर्गौला रोग (Kidney) | शहीद धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्र (भक्तपुर), त्रिवि शिक्षण अस्पताल, वीर अस्पताल, र देशभरका सूचीकृत डायलायसिस केन्द्रहरू। |
| मुटुरोग (Heart) | सहिद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्र (काठमाडौं), मनमोहन कार्डियोभास्कुलर (महाराजगन्ज), बीपी कोइराला स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान (धरान)। |
| स्पाइनल र हेड इन्जुरी | राष्ट्रिय ट्रमा सेन्टर (काठमाडौं), स्पाइनल इन्जुरी पुनर्स्थापना केन्द्र (साँगा, काभ्रे), त्रिवि शिक्षण अस्पताल। |
| सिकलसेल एनिमिया | भेरी अस्पताल (नेपालगन्ज), सेती प्रादेशिक अस्पताल (धनगढी), बर्दिया जिल्ला अस्पताल। |
दरखास्तका लागि आवश्यक कागजातहरू
- बिरामीको नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि (नाबालक भए जन्म दर्ता र अभिभावकको नागरिकता)।
- सम्बन्धित वडा कार्यालयबाट जारी गरिएको विपन्नता प्रमाणित सिफारिस पत्र (सक्कल)।
- रोग निदान भएको अस्पतालको चिकित्सकद्वारा हस्ताक्षरित मेडिकल रिपोर्ट र सिफारिस।
- बिरामीको पासपोर्ट साइजको हालसालै खिचिएको २ प्रति फोटो।
सम्पर्क तथा आधिकारिक निकायहरू
- स्वास्थ्य सेवा विभाग, नर्सिङ तथा सामाजिक सुरक्षा महाशाखा: ०१-५३६२६४४ / ०१-५३६१६३२
- शहीद धर्मभक्त राष्ट्रिय प्रत्यारोपण केन्द्र (भक्तपुर): ०१-६६१४७६१ | hotc.org.np
- सहिद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्र (बाँसबारी): ०१-४३७१३२२ | sgnhc.org.np
- भक्तपुर क्यान्सर अस्पताल: ०१-६६११५३२
