नेपालमा आकस्मिक दुर्घटना, गम्भीर बिरामी तथा विपद्को घडीमा समयमै अस्पताल पुर्याउन स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय, नेपाल रेडक्रस सोसाइटी र विभिन्न सेवा प्रदायकहरूद्वारा राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा (१०२) तथा केन्द्रीय डिस्प्याच प्रणाली सञ्चालन गरिएको छ। राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सञ्चालन निर्देशिका, २०७८ अनुसार सबै एम्बुलेन्सहरूलाई तीन वर्गमा वर्गीकरण गरी जीपीएस प्रणालीमार्फत नियमन गरिन्छ।
द्रुत अवलोकन (Quick Overview)
- केन्द्रीय आकस्मिक एम्बुलेन्स नम्बर: १०२ (102 – टोल-फ्री, २४ सै घण्टा खुला)
- नेपाल रेडक्रस केन्द्रीय रक्तसञ्चार तथा एम्बुलेन्स: ०१-४२८८४८५ / ०१-४२८८४८६
- नियमनकारी निकाय: राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सञ्चालन समिति तथा जिल्ला एम्बुलेन्स व्यवस्थापन समिति (प्रमुख जिल्ला अधिकारी संयोजक)
- एम्बुलेन्स वर्गीकरण: ‘क’ वर्ग (ALS – भेन्टिलेटर सहित), ‘ख’ वर्ग (BLS), र ‘ग’ वर्ग (सामान्य बिरामी ओसारपसार)
- भाडा दर मापदण्ड: जिल्ला दररेट निर्धारण समितिद्वारा प्रतिकिलोमिटरका आधारमा तोकिएको सरकारी दर
एम्बुलेन्सको वर्गीकरण तथा सुविधा मापदण्ड
| वर्ग (Class) | साधन तथा उपकरणको स्तर | जनशक्ति र प्रयोग क्षेत्र |
|---|---|---|
| ‘क’ वर्ग (Advanced Life Support – ALS) | भेन्टिलेटर, डिफिब्रिलेटर (AED), सक्सन मेसिन, पोर्टेबल अक्सिजन, मोनिटर तथा जीवनरक्षक औषधिहरू। | तालिमप्राप्त इमर्जेन्सी मेडिकल टेक्निसियन (EMT) वा पारामेडिक; भेन्टिलेटरमा रहेका र अति गम्भीर बिरामी स्थानान्तरण। |
| ‘ख’ वर्ग (Basic Life Support – BLS) | अक्सिजन सिलिन्डर, स्पाइनल बोर्ड, स्प्लिन्ट, बीपी सेट, ग्लुकोमिटर तथा प्राथमिक उपचार किट। | प्राथमिक उपचार तालिमप्राप्त पारामेडिक वा स्वास्थ्यकर्मी; दुर्घटनाका घाइते तथा मध्यम बिरामी। |
| ‘ग’ वर्ग (Common / Transport) | स्ट्रेचर, प्राथमिक उपचार बक्स, अक्सिजन सुविधा तथा सामान्य प्राथमिक उपकरण। | तालिमप्राप्त चालक; सामान्य बिरामीलाई अस्पताल लैजान र घर फर्काउन। |
१०२ मा फोन गर्दा टिपाउनुपर्ने अत्यावश्यक विवरण
- घटनास्थल वा बिरामी भएको यकिन ठेगाना: जिल्ला, पालिका, वडा नम्बर, टोल र नजिकैको मुख्य चिनिने ल्याण्डमार्क।
- बिरामीको अवस्था: बिरामी बेहोस छ/छैन, श्वासप्रश्वास चलेको छ/छैन, रक्तस्राव वा गम्भीर चोटपटक के छ?
- सम्पर्क व्यक्तिको फोन नम्बर: एम्बुलेन्स चालकले बाटो सोध्नका लागि सम्पर्क गर्न मिल्ने सक्रिय मोबाइल नम्बर।
- बिरामीको उमेर र संख्या: कति जना बिरामी वा घाइते छन् ताकि आवश्यकता अनुसार थप एम्बुलेन्स पठाउन सकियोस्।
नेपालभरका मुख्य आकस्मिक एम्बुलेन्स सम्पर्क नम्बरहरू
- राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा (काठमाडौं उपत्यका, चितवन, पोखरा लगायत): १०२
- नेपाल रेडक्रस सोसाइटी (केन्द्रीय कार्यालय, काठमाडौं): ०१-४२८८४८५ / ०१-४२८८४८६
- नेपाल एम्बुलेन्स सर्भिस (NAS – काठमाडौं): ०१-४२२४४१२ / १०२
- प्रहरी आपतकालीन कन्ट्रोल रुम (खोज, उद्धार र एम्बुलेन्स समन्वय): १००
- सशस्त्र प्रहरी बल (APF) विपद् व्यवस्थापन तथा एम्बुलेन्स: १११४
- वीर अस्पताल आकस्मिक कक्ष: ०१-४२२१९८८
- त्रिवि शिक्षण अस्पताल आकस्मिक कक्ष: ०१-४४१२४०४
- पाटन अस्पताल आकस्मिक कक्ष: ०१-५५२२२६६
