नेपाल सरकार, स्वास्थ्य बीमा बोर्ड (Health Insurance Board – HIB) द्वारा नागरिकहरूको गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवामा पहुँच सुनिश्चित गर्न तथा स्वास्थ्य उपचार खर्चका कारण हुने आर्थिक जोखिम न्यूनीकरण गर्न राष्ट्रिय स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको छ। स्वास्थ्य बीमा ऐन, २०७४ बमोजिम परिवारका सम्पूर्ण सदस्यहरूलाई समेटेर वडास्तरमा दर्ता र नवीकरण गर्न सकिन्छ।
द्रुत अवलोकन (Quick Overview)
- व्यवस्थापन गर्ने निकाय: स्वास्थ्य बीमा बोर्ड (Health Insurance Board – HIB), टेकु, काठमाडौं
- आधिकारिक वेबसाइट: hib.gov.np
- योगदान रकम (प्रिमियम): ५ जनासम्मको परिवारका लागि वार्षिक रु. ३,५०० (थप प्रति सदस्य रु. ७००)
- उपचार सुविधा सीमा: ५ जनासम्मको परिवारलाई वार्षिक रु. १,००,००० सम्म (५ भन्दा बढी भएमा प्रतिव्यक्ति थप रु. २०,००० का दरले अधिकतम रु. २,००,००० सम्म)
- सह-भुक्तानी (Co-payment): १० प्रतिशत (सरकारी तथा सूचीकृत निजी अस्पतालहरूमा)
- दर्ता प्रक्रिया: सम्बन्धित वडाका दर्ता सहयोगी (Enrollment Assistant) मार्फत वा अनलाइन पोर्टल
योगदान रकम, सुविधा र लक्षित वर्ग छुट
| परिवारको अवस्था / लक्षित वर्ग | वार्षिक प्रिमियम (योगदान) | वार्षिक स्वास्थ्य सुविधा सीमा | सरकारी अनुदान / छुट प्रतिशत |
|---|---|---|---|
| सामान्य नागरिक परिवार (५ जनासम्म) | रु. ३,५०० | रु. १,००,००० सम्म | नियमित प्रिमियम |
| ५ जनाभन्दा बढी सदस्य भएको परिवार | थप प्रति सदस्य रु. ७०० | थप प्रति सदस्य रु. २०,००० (अधिकतम रु. २ लाख) | नियमित प्रिमियम |
| ज्येष्ठ नागरिक (७० वर्ष वा सोभन्दा माथि) | निःशुल्क (रु. ०) | रु. १,००,००० (व्यक्तिगत) | १००% सरकारी अनुदान |
| अति विपन्न परिवार (रातो कार्ड बाहक) | निःशुल्क (रु. ०) | रु. १,००,००० सम्म | १००% सरकारी अनुदान |
| पूर्ण अशक्त अपाङ्गता (क वर्ग – रातो कार्ड) | निःशुल्क (रु. ०) | रु. १,००,००० सम्म | १००% सरकारी अनुदान |
| कुष्ठरोगी, एचआईभी संक्रमित, जटिल क्षयरोगी (MDR-TB) | निःशुल्क (रु. ०) | रु. १,००,००० सम्म | १००% सरकारी अनुदान |
| महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविका (FCHV) | रु. १,७५० (५०% छुट) | रु. १,००,००० सम्म | ५०% सरकारी अनुदान |
बीमा दर्ताका लागि आवश्यक कागजातहरू (Required Documents)
- घरमूली तथा परिवारका १८ वर्ष पुगेका सबै सदस्यहरूको नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि।
- नाबालक सदस्यहरूको हकमा जन्म दर्ता प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि।
- परिवारका सबै सदस्यहरूको हालसालै खिचिएको पासपोर्ट साइजको फोटो।
- विवाहित महिलाको हकमा विवाह दर्ता प्रमाणपत्र (नागरिकतामा पतिको नाम उल्लेख नभएमा)।
- ज्येष्ठ नागरिक, अपाङ्गता वा लक्षित वर्गका हकमा आधिकारिक परिचयपत्र (रातो कार्ड वा वडाको सिफारिस)।
स्वास्थ्य बीमा उपभोग गर्ने प्रक्रिया र प्रथम सेवा विन्दु (FPOC)
- प्रथम सेवा विन्दु (FPOC) छनोट: बीमा फाराम भर्दा सेवाग्राहीले आफ्नो नजिकको सरकारी स्वास्थ्य चौकी, प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र, नगर अस्पताल वा जिल्ला अस्पताललाई ‘प्रथम सेवा विन्दु’ को रूपमा छनोट गर्नुपर्छ।
- रेफरल प्रणाली (Referral System): बिरामीले सुरुमा आफ्नो FPOC मा गएर जाँच गराउनुपर्छ। त्यहाँ उपचार हुन नसकेमा चिकित्सकले माथिल्लो विशेषज्ञ अस्पताल (जस्तै वीर अस्पताल, शिक्षण अस्पताल वा सूचीकृत मेडिकल कलेज) का लागि रेफरल पुर्जी (Referral Slip) बनाइदिन्छन्। रेफर पुर्जीबिना माथिल्लो अस्पताल गएमा बीमा दाबी मान्य हुँदैन।
- सह-भुक्तानी (Co-payment १०%): उपचार गराउँदा कुल बिल रकमको १० प्रतिशत रकम बिरामी स्वयंले तिर्नुपर्छ, बाँकी ९० प्रतिशत रकम बीमा बोर्डले सोझै अस्पताललाई भुक्तानी गर्दछ।
- सुविधा अवधि र नवीकरण: प्रत्येक वर्ष बीमा अवधि समाप्त हुनु अगावै प्रिमियम तिरेर कार्ड नवीकरण गर्नुपर्छ। त्रैमासिक तालिका अनुसार दर्ता गरेको मितिबाट तोकिएको महिनामा सुविधा सक्रिय हुन्छ।
सम्पर्क तथा सहायता
- निकाय: स्वास्थ्य बीमा बोर्ड (Health Insurance Board)
- ठेगाना: टेकु, काठमाडौं, नेपाल
- टोल-फ्री नम्बर: १६६००१११२२२
- फोन: ०१-५३८२१४४ / ०१-५३८२१४५
- इमेल: info@hib.gov.np
- वेबसाइट: hib.gov.np
