सरकारी सेवा, सूचना वा फाराम खोज्दा सामाजिक सञ्जालमा आएको लिंकमा सिधै भर पर्नु हुँदैन। गलत वेबसाइट वा नक्कली सूचनाले व्यक्तिगत विवरण र रकम जोखिममा पार्न सक्छ। त्यसैले कुनै फाराम भर्नुअघि वा शुल्क तिर्नुअघि सम्बन्धित सरकारी निकायबाट सूचना पुष्टि गर्नु आवश्यक हुन्छ।
नेपाल सरकारअन्तर्गतको एकीकृत डाटा व्यवस्थापन केन्द्रले .gov.np डोमेन सरकारी संस्थाका लागि मात्र दर्ता गर्ने जनाएको छ। यस्तो ठेगाना देखिए पनि वेबसाइट कुन निकायले सञ्चालन गरेको हो भन्ने कुरा हेर्नुपर्छ। लोगो, झण्डा वा सरकारी शैलीको डिजाइन मात्रै आधिकारिकताको प्रमाण होइन।
पहिलो, सम्बन्धित मन्त्रालय, विभाग, जिल्ला कार्यालय वा स्थानीय तहको आधिकारिक वेबसाइट आफैँ टाइप गरेर खोल्नुहोस्। सामाजिक सञ्जाल वा अपरिचित व्यक्तिले पठाएको छोटो लिंकबाट सुरु नगर्नुहोस्। सूचना त्यही वेबसाइटको सूचना वा डाउनलोड खण्डमा प्रकाशित छ कि छैन जाँच्नुहोस्।
दोस्रो, सूचनामा जारी गर्ने निकायको नाम, मिति, सूचना नम्बर, हस्ताक्षर वा आधिकारिक सम्पर्क विवरण छन् कि छैनन् हेर्नुहोस्। कुनै कागजातको मिति र सूचना नम्बर आधिकारिक वेबसाइटमा रहेको विवरणसँग मिलाउनुहोस्। शंका लागेमा वेबसाइटमा प्रकाशित फोन वा इमेलबाट कार्यालयसँग पुष्टि गर्नुहोस्।
तेस्रो, व्यक्तिगत विवरण वा भुक्तानी मागिएको पृष्ठमा विशेष सावधानी अपनाउनुहोस्। नागरिकता नम्बर, बैंक विवरण, पासवर्ड वा ओटीपी दिनुअघि त्यो सेवा सम्बन्धित निकायको आधिकारिक प्रणालीमै हो भन्ने पुष्टि गर्नुहोस्। नेपाल प्रहरीले ओटीपी, पिन, पासवर्ड र बैंकिङ विवरण कसैलाई नदिन तथा शंकास्पद लिंक वा क्यूआर कोडमा विश्वास नगर्न आग्रह गरेको छ।
सरकारी वेबसाइट खोज्न स्वतन्त्र निर्देशिका उपयोगी हुन सक्छ, तर त्यस्तो निर्देशिका आफैँ सरकारी निकाय हुँदैन। एउटा स्वतन्त्र निर्देशिकाले आफूले सरकारी वेबसाइटका लिंक मात्र उपलब्ध गराउने र सरकारी आवेदन वा शुल्क संकलन नगर्ने स्पष्ट पारेको छ। त्यसैले निर्देशिकाबाट भेटिएको लिंक पनि सम्बन्धित सरकारी कार्यालयको आफ्नै वेबसाइटमा मिलाएर हेर्नुहोस्।
कुनै सूचना शंकास्पद लागेमा त्यसको लिंक, मिति र स्क्रिनसट सुरक्षित राख्नुहोस्। पुष्टि नभएको सूचना अरूलाई पठाउन वा त्यसका आधारमा रकम बुझाउन हतार नगर्नुहोस्। आधिकारिक स्रोतबाट पुष्टि भएपछि मात्र फाराम भर्ने वा भुक्तानी गर्ने निर्णय लिनु सुरक्षित हुन्छ।
- .gov.np डोमेन सरकारी संस्थाका लागि दर्ता हुन्छ, तर वेबसाइट र सम्बन्धित निकाय दुवै जाँच्नुहोस्।
- सूचना नम्बर, जारी मिति र कार्यालयको सम्पर्क विवरण आधिकारिक वेबसाइटसँग मिलाउनुहोस्।
- व्यक्तिगत विवरण, ओटीपी वा भुक्तानी दिनुअघि आधिकारिक माध्यमबाट पुष्टि गर्नुहोस्।
- स्वतन्त्र निर्देशिका सरकारी सेवा प्रदायक होइन; अन्तिम जानकारी सम्बन्धित कार्यालयबाट पुष्टि गर्नुहोस्।
स्रोत: एकीकृत डाटा व्यवस्थापन केन्द्रको डोमेन दर्ता विवरण, नेपाल प्रहरीको डिजिटल सुरक्षा सचेतना तथा स्वतन्त्र सरकारी वेबसाइट निर्देशिकाको परिचयका आधारमा तयार गरिएको मार्गदर्शन।
💬 पाठक टिप्पणी (Comments) 0