नेपाल सरकार, शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय अन्तर्गतको वैदेशिक अध्ययन अनुमति शाखा (NOC Section) ले उच्च शिक्षा अध्ययनका लागि विदेश जाने नेपाली विद्यार्थीहरूलाई अनिवार्य वैदेशिक अध्ययन अनुमतिपत्र (No Objection Certificate – NOC) जारी गर्दछ। विदेशस्थित शिक्षण संस्थामा विदेशी मुद्रा (ट्युसन फी र लिभिङ कस्ट) बैंकिङ च्यानलबाट भुक्तानी गर्न र त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट प्रस्थान गर्न एनओसी अनिवार्य कानुनी दस्ताबेज हो।
द्रुत अवलोकन (Quick Overview)
- जारी गर्ने निकाय: शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय, वैदेशिक अध्ययन अनुमति शाखा, सानोठिमी, भक्तपुर
- आधिकारिक अनलाइन पोर्टल: noc.moest.gov.np
- सरकारी राजस्व दस्तुर: प्रति विषय/देश रु. २,००० (दुई हजार रुपैयाँ मात्र)
- प्रमाणपत्रको स्वरूप: आधिकारिक क्युआर कोडसहितको विद्युतीय एनओसी (e-NOC)
- लाग्ने समय: अनलाइन कागजात रुजु भएको २४ देखि ४८ घण्टाभित्र
एनओसी आवेदनका लागि योग्यता तथा पूर्वसर्तहरू
नेपाल सरकारको पछिल्लो निर्देशिका अनुसार उच्च शिक्षा (डिप्लोमा, स्नातक, स्नातकोत्तर वा विद्यावारिधि) अध्ययनका लागि मात्र एनओसी जारी गरिन्छ। भाषा कक्षा वा पूर्व-तयारी कक्षाका लागि सम्बन्धित देशको मुख्य शैक्षिक कोर्सको अफर लेटर (Package Offer) संलग्न हुनुपर्छ।
आवश्यक कागजातहरूको चेकलिस्ट (Required Documents)
- आवेदकको नेपाली राहदानीको मुख्य पृष्ठको स्क्यान प्रति
- नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्रको दुवै पाटाको स्पष्ट स्क्यान
- विदेशस्थित मान्यता प्राप्त विश्वविद्यालय/कलेजको आधिकारिक अफर लेटर (Offer Letter / I-20 / CoE / CAS)
- पछिल्लो शैक्षिक योग्यताका ट्रान्सक्रिप्ट र चारित्रिक प्रमाणपत्रहरू (कक्षा १२ वा स्नातक तह)
- नेपालबाहिरबाट अध्ययन पूरा गरेको भए समकक्षता निर्धारण (Equivalence) प्रमाणपत्र
- राजस्व दाखिला गरेको बैंक भौचर वा कनेक्ट-आईपीएस डिजिटल रसिद
चरणबद्ध अनलाइन एनओसी प्रक्रिया (Step-by-Step Procedure)
- NOC पोर्टलमा दर्ता: noc.moest.gov.np मा गई आफ्नो इमेल र मोबाइल नम्बर राखी नयाँ विद्यार्थी खाता खोल्नुहोस्।
- शैक्षिक विवरण प्रविष्टि: अध्ययन गर्न जान लागेको देश, विश्वविद्यालयको नाम, अध्ययनको तह र विषय छनोट गर्नुहोस्।
- कागजात अपलोड: पासपोर्ट, नागरिकता, अफर लेटर र अघिल्लो तहको ट्रान्सक्रिप्ट स्पष्ट स्क्यान गरी तोकिएको साइजमा अपलोड गर्नुहोस्।
- राजस्व भुक्तानी: आवेदन सबमिट गरेपछि प्राप्त सन्दर्भ नम्बर प्रयोग गरी रु. २,००० राजस्व कनेक्ट-आईपीएस वा तोकिएको बैंकमार्फत भुक्तानी गर्नुहोस्।
- डिजिटल रुजु र e-NOC डाउनलोड: मन्त्रालयका अधिकृतले विवरण रुजु गरी स्वीकृत गरेपछि पोर्टलबाटै क्युआर कोडसहितको विद्युतीय e-NOC डाउनलोड गरी प्रिन्ट गर्नुहोस्।
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (Frequently Asked Questions)
प्रश्न: एनओसी लिन सानोठिमी कार्यालय धाउनै पर्छ?
उत्तर: हाल विद्युतीय e-NOC प्रणाली लागू भएकाले सम्पूर्ण प्रक्रिया अनलाइनमै हुन्छ। विद्यार्थीले आफ्नै प्रोफाइलबाट क्युआर कोडसहितको एनओसी डाउनलोड गर्न सक्दछन्।
प्रश्न: एउटै एनओसीले फरक-फरक देश जान मिल्छ?
उत्तर: मिल्दैन। प्रत्येक देश, विश्वविद्यालय र अध्ययन विषयका लागि छुट्टाछुट्टै एनओसी लिनुपर्दछ।
नागरिक सूचना: एनओसी लिन कुनै पनि शैक्षिक कन्सल्टेन्सी वा बिचौलियालाई अतिरिक्त दस्तुर नतिर्नुहोस्। सरकारी राजस्व रु. २,००० मात्र हो।
