चिसो मौसम सुरु हुँदै गर्दा बाख्रापालन गर्ने किसानले गोठको सरसफाइ, ओसबाट सुरक्षा र नियमित स्वास्थ्य निगरानीमा ध्यान दिनुपर्छ। बाख्रालाई जाडोबाट जोगाउने नाममा गोठ पूरै बन्द गर्दा हावा चल्न नपाउने र भित्र ओस बढ्ने जोखिम हुन्छ। त्यसैले चिसो हावा र वर्षाबाट बच्ने व्यवस्था मिलाउँदै पर्याप्त हावा आवतजावत हुने गोठ बनाउनु उपयुक्त हुन्छ।
गोठको भुइँमा पानी जम्न नदिने, मलमूत्र नियमित सफा गर्ने र भिजेको ओछ्यान तुरुन्त फेर्ने बानी उपयोगी हुन्छ। सम्भव भए जमिनबाट केही उचाइमा बनाइएको भुइँ वा पानी निकासको व्यवस्था अपनाउन सकिन्छ। बाख्रा बस्ने ठाउँमा भीडभाड कम राख्दा सरसफाइ गर्न र प्रत्येक पशुको अवस्था हेर्न सजिलो हुन्छ।
चिसो मौसममा पनि बाख्रालाई हरियो तथा सुक्खा घाँस र आवश्यकताअनुसार सन्तुलित दाना उपलब्ध गराउनुपर्छ। सफा पिउने पानी सधैँ राख्नुहोस् र आहारमा अचानक ठूलो परिवर्तन नगर्नुहोस्। पाठापाठी, गर्भवती तथा दूध दिइरहेका बाख्राको अवस्था नियमित जाँचेर आवश्यक परे स्थानीय पशु प्राविधिकसँग पोषणसम्बन्धी सल्लाह लिनु राम्रो हुन्छ।
खाना नखाने, असामान्य रूपमा सुस्त हुने, लगातार खोकी लाग्ने वा अन्य रोगका लक्षण देखिने बाख्रालाई छुट्टै निगरानीमा राखेर पशु सेवा प्राविधिकसँग सम्पर्क गर्नुहोस्। खोप, परजीवी नियन्त्रण र उपचारको समय तथा मात्रा अनुमानका भरमा तय नगरी स्थानीय प्राविधिकको सल्लाहअनुसार काम गर्नुपर्छ।
गोठ सफाइ, आहार, स्वास्थ्य जाँच र उपचारसम्बन्धी मिति टिपोट राख्दा समस्या चाँडै पहिचान गर्न र खर्चको हिसाब राख्न मद्दत मिल्छ। मौसमअनुसार गोठको अवस्था जाँच्ने नियमित तालिका बनाएर पालना गर्नु बाख्राको स्वास्थ्य र किसानको लगानी दुवैका लागि उपयोगी हुन्छ।
- गोठलाई सुख्खा, सफा र हावायुक्त राख्नुहोस्; चिसो हावा र वर्षाबाट जोगाउनुहोस्।
- भिजेको ओछ्यान, मलमूत्र र जमेको पानी नियमित हटाउनुहोस्।
- पर्याप्त घाँस, आवश्यकताअनुसार दाना र सफा पिउने पानी उपलब्ध गराउनुहोस्।
- रोगका लक्षण, खोप र परजीवी नियन्त्रणका लागि स्थानीय पशु प्राविधिकको सल्लाह लिनुहोस्।
स्रोत: सम्बन्धित सरकारी/आधिकारिक निकायका सार्वजनिक विवरण तथा कम्तीमा दुई स्वतन्त्र विश्वसनीय स्रोतबाट गरिएको तथ्य परीक्षण।
