नेपालको संविधान बमोजिम निजामती सेवा, सुरक्षा निकाय तथा अन्य संगठित संस्थाहरूका विभिन्न पदमा योग्य उम्मेदवार छनोट गर्न लोक सेवा आयोग (Public Service Commission – PSC) ले निष्पक्ष र पारदर्शी रूपमा खुला तथा समावेशी प्रतियोगितात्मक परीक्षाहरू सञ्चालन गर्दछ। यस निर्देशिकामा अनलाइन दरखास्त, परीक्षा चरण, पाठ्यक्रम र योग्यतासम्बन्धी पूर्ण जानकारी प्रस्तुत गरिएको छ।
द्रुत अवलोकन (Quick Overview)
- संवैधानिक निकाय: लोक सेवा आयोग, केन्द्रीय कार्यालय, अनामनगर, काठमाडौं तथा प्रदेश लोक सेवा आयोगहरू
- अनलाइन दरखास्त पोर्टल: psconline.psc.gov.np
- प्रमुख पदहरू: खरिदार (राजपत्र अनंकित द्वितीय), नायब सुब्बा (राजपत्र अनंकित प्रथम), शाखा अधिकृत (राजपत्रांकित तृतीय) तथा प्राविधिक पदहरू
- उमेर हद: पुरुषको हकमा १८ वर्ष पूरा भई ३५ वर्ष ननाघेको; महिला तथा अपाङ्गता भएकाको हकमा ४० वर्ष ननाघेको
न्यूनतम शैक्षिक योग्यता
- खरिदार: माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (SEE) वा एसएलसी उत्तीर्ण (न्यूनतम GPA २.० वा सो सरह)।
- नायब सुब्बा: राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड (NEB) बाट कक्षा १२ वा प्रवीणता प्रमाणपत्र तह (१०+२) उत्तीर्ण।
- शाखा अधिकृत (सामान्य प्रशासन/राजस्व): मान्यता प्राप्त विश्वविद्यालयबाट जुनसुकै विषयमा स्नातक तह (Bachelor’s Degree) उत्तीर्ण।
- प्राविधिक पदहरू: सम्बन्धित विधा (इन्जिनियरिङ, स्वास्थ्य, कृषि, वन, तथ्याङ्क) मा तोकिएको शैक्षिक उपाधि।
परीक्षाका मुख्य चरणहरू (Examination Stages)
- प्रथम चरण (प्रारम्भिक/स्क्रिनिङ परीक्षा): सामान्य ज्ञान (GK), सामान्य बौद्धिक परीक्षण (IQ) र सेवा सम्बन्धी वस्तुगत बहुवैकल्पिक प्रश्न (MCQ)। यसमा गलत उत्तर दिएबापत २०% अंक कट्टा (Negative Marking) हुन्छ।
- दोस्रो चरण (मुख्य लिखित परीक्षा): प्रथम चरण उत्तीर्ण भएकाहरूका लागि विषयगत समसामयिक अध्ययन, शासन प्रणाली, र सेवा सम्बन्धी विश्लेषणात्मक लिखित परीक्षा।
- तेस्रो चरण (अन्तिम छनोट): कम्प्युटर सीप परीक्षण (Computer Skill Test), व्यक्तिगत प्रस्तुति वा समूह छलफल र अन्तर्वार्ता।
चरणबद्ध अनलाइन दरखास्त कार्यविधि
- आयोगको पोर्टलमा मास्टर प्रोफाइल: psconline.psc.gov.np मा गई व्यक्तिगत विवरण, नागरिकता, फोटो र हस्ताक्षरसहित मास्टर प्रोफाइल सिर्जना गर्नुहोस्।
- शैक्षिक विवरण र कागजात अपलोड: ट्रान्सक्रिप्ट, चारित्रिक प्रमाणपत्र र आरक्षण भए समावेशी समूहको आधिकारिक प्रमाण अपलोड गर्नुहोस्।
- विज्ञापन छनोट: चालू विज्ञापनहरू हेरी आफू योग्य भएको पद र समावेशी समूहहरू छनोट गर्नुहोस्।
- दरखास्त दस्तुर भुक्तानी: कनेक्ट-आईपीएस, डिजिटल वालेट वा बैंक भौचरमार्फत तोकिएको दस्तुर (खरिदार रु. ४००, नासु रु. ५००, अधिकृत रु. १,२००, समावेशी थप दस्तुरसहित) दाखिला गर्नुहोस्।
- प्रवेशपत्र डाउनलोड: दरखास्त स्वीकृत भएपछि परीक्षा हुनुभन्दा १ हप्ताअगाडि रंगिन प्रवेशपत्र डाउनलोड गरी प्रिन्ट गर्नुहोस्।
बारम्बार सोधिने प्रश्नहरू (Frequently Asked Questions)
प्रश्न: के लोक सेवाको फाराम मोबाइलबाटै भर्न सकिन्छ?
उत्तर: सकिन्छ। पीएससीको वेबसाइट मोबाइल-मैत्री भएकाले कागजातको फोटो ठीक साइजमा राखी मोबाइलबाटै अनलाइन फाराम भर्न र दस्तुर तिर्न सकिन्छ।
प्रश्न: सरकारी सेवामा बहाल रहेका कर्मचारीलाई उमेरको हद लाग्छ?
उत्तर: निजामती सेवाका स्थायी कर्मचारीहरूलाई खुला प्रतियोगितामा भाग लिन उमेरको हदबन्दी लाग्दैन।
नागरिक सूचना: लोक सेवा आयोगको सम्पूर्ण छनोट प्रक्रिया योग्यता प्रणाली (Merit System) मा आधारित छ। कुनै पनि व्यक्तिको भनसुन वा प्रलोभनमा नपर्नुहोला।
