काठमाडौँ — नेपालले आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला थप छ हिमशिखरलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा छुट्टै पर्वतका रूपमा मान्यता दिलाउन पहल गरेको छ। नेपाल पर्वतारोहण संघले काठमाडौँमा जारी अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण तथा आरोहण महासंघको साधारणसभामा ती शिखरको भौगोलिक र वैज्ञानिक आधारमा औपचारिक मूल्यांकन गर्न आग्रह गरेको हो।
संघका अध्यक्षले प्रस्तुत गरेको प्रस्तावमा छवटै शिखरको आफ्नै भौगोलिक पहिचान, छुट्टै चुचुरो र अलग आरोहण मार्ग रहेको तर्क गरिएको छ। संघले अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार अध्ययन गरी तिनलाई छुट्टाछुट्टै पर्वतका रूपमा वर्गीकरण गर्नुपर्ने माग अघि सारेको विवरण सार्वजनिक भएको छ।
प्रस्तावित शिखरमध्ये चार कञ्चनजङ्घा पर्वतसमूह र दुई ल्होत्से–सगरमाथा क्षेत्रसँग सम्बन्धित रहेको समाचार विवरणमा उल्लेख छ। नेपालले यी शिखरलाई पर्वतारोहणका लागि खुला गरेको भए पनि अन्तर्राष्ट्रिय सूचीमा तिनलाई अहिले छुट्टाछुट्टै आठ हजार मिटरमाथिका पर्वतका रूपमा गणना गरिएको छैन।
हाल विश्वमा आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला १४ पर्वतलाई अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा मान्यता दिइएको छ। तीमध्ये आठ नेपालमा वा नेपालको सीमासँग सम्बन्धित छन्। प्रस्तावित छवटै शिखरलाई छुट्टै मान्यता दिइएमा विश्वको संख्या २० र नेपालसँग सम्बन्धित संख्या १४ पुग्न सक्नेछ।
तर यो संख्या तत्काल बढिसकेको अर्थ होइन। नेपाल पर्वतारोहण संघले राखेको प्रस्तावमाथि सम्बन्धित अन्तर्राष्ट्रिय निकायले भौगोलिक, वैज्ञानिक र पर्वतारोहणसम्बन्धी आधारको मूल्यांकन गरी निर्णय गर्न बाँकी छ। त्यसैले प्रस्तावलाई स्वीकृत भइसकेको उपलब्धिका रूपमा प्रस्तुत गर्न मिल्दैन।
अन्तर्राष्ट्रिय पर्वतारोहण तथा आरोहण महासंघको सन् २०२६ को साधारणसभा अक्टोबर ३० र ३१ मा काठमाडौँमा आयोजना भइरहेको छ। महासंघको आधिकारिक कार्यक्रमअनुसार नेपाल पर्वतारोहण संघ यस कार्यक्रमको आयोजक हो। साधारणसभामा सदस्य महासंघ, आयोग र साझेदार संस्थाका प्रतिनिधिहरू सहभागी छन्।
नेपालको प्रस्तावले हिमालको अन्तर्राष्ट्रिय वर्गीकरण, वैज्ञानिक मापदण्ड र स्थानीय रूपमा पहिचान गरिएका शिखरको अभिलेखीकरणबारे थप छलफल अघि बढाएको छ। अन्तिम मान्यता भने सम्बन्धित अन्तर्राष्ट्रिय निकायको मूल्यांकन र निर्णयपछि मात्र तय हुनेछ।
- नेपाल पर्वतारोहण संघले थप छ हिमशिखरलाई छुट्टै आठ हजार मिटरमाथिका पर्वतका रूपमा मूल्यांकन गर्न आग्रह गरेको छ।
- प्रस्तावित शिखरमध्ये चार कञ्चनजङ्घा क्षेत्र र दुई ल्होत्से–सगरमाथा क्षेत्रसँग सम्बन्धित छन्।
- प्रस्ताव स्वीकृत भए विश्वमा यस्ता मान्यता प्राप्त पर्वत १४ बाट २० पुग्न सक्नेछन्।
- अन्तर्राष्ट्रिय मान्यता प्राप्त भइसकेको छैन; मूल्यांकन र निर्णय हुन बाँकी छ।
स्रोत: सम्बन्धित सरकारी/आधिकारिक निकायका सार्वजनिक विवरण तथा कम्तीमा दुई स्वतन्त्र विश्वसनीय स्रोतबाट गरिएको तथ्य परीक्षण।
