लामो दूरीको यात्रा होस् वा दैनिक आवतजावत, राजमार्गमा सुरक्षित रहन चालकको सावधानीसँगै यात्रुको व्यवहार पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ। तीव्र गति, मोबाइलमा ध्यान जानु, थकान, सिटबेल्ट वा हेल्मेटको प्रयोग नगर्नुजस्ता जोखिम घटाउन सकिने पक्षमा ध्यान दिनु आवश्यक छ।
नेपाल प्रहरीको ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले चालकलाई ट्राफिक संकेत पालना गर्न, गति नियन्त्रणमा राख्न, मदिरा सेवनपछि सवारी नचलाउन र सवारी चलाउँदा मोबाइल प्रयोग नगर्न सुझाव दिएको छ। विश्व स्वास्थ्य संगठनका अनुसार गति बढ्दा दुर्घटनाको सम्भावना र त्यसको गम्भीरता दुवै बढ्छन्; सिटबेल्ट र सही तरिकाले लगाइएको हेल्मेटले चोटपटकको जोखिम घटाउन मद्दत गर्छ।
१. यात्रा सुरु गर्नुअघि सवारी जाँच्नुहोस्। टायर, ब्रेक, बत्ती र ऐना ठीक छन् कि छैनन् हेर्नुहोस्। लामो दूरीमा जाने सार्वजनिक सवारीमा समस्या देखिए चालक वा सम्बन्धित कर्मचारीलाई जानकारी दिनुहोस्।
२. गति र सुरक्षित दूरी कायम राख्नुहोस्। अगाडिको सवारीसँग पर्याप्त दूरी राख्नुहोस् र मोड, उकालो, ओरालो, बस्ती तथा पैदलयात्रीको आवतजावत हुने ठाउँमा गति घटाउनुहोस्। अरू सवारीलाई उछिन्ने क्रममा जोखिमपूर्ण निर्णय नगर्नुहोस्।
३. मोबाइल र अन्य ध्यान भंग गर्ने कुराबाट टाढा रहनुहोस्। सवारी चलाउँदा फोनमा कुरा गर्ने वा सन्देश हेर्ने काम नगर्नुहोस्। अत्यावश्यक भए सुरक्षित ठाउँमा सवारी रोकेपछि मात्र फोन प्रयोग गर्नुहोस्। यात्रुले पनि चालकलाई अनावश्यक रूपमा विचलित नगरून्।
४. सुरक्षा उपकरण सही तरिकाले प्रयोग गर्नुहोस्। मोटरसाइकलमा चालक र पछाडि बस्ने दुवैले मिलेको हेल्मेट लगाएर फित्ता कस्नुपर्छ। कार वा अन्य सिटबेल्ट भएका सवारीमा सबै यात्रुले सिटबेल्ट लगाउनुपर्छ। बालबालिकाका लागि उमेर र आकारअनुकूल सुरक्षा व्यवस्था गर्नुहोस्।
५. थकान वा मदिराको असरमा सवारी नचलाउनुहोस्। निद्रा लागिरहेको वा एकाग्रता घटेको अवस्थामा यात्रा जारी राख्नु जोखिमपूर्ण हुन्छ। विश्राम आवश्यक भए सुरक्षित स्थानमा रोकेर आराम गर्नुहोस्। मदिरा वा ध्यानमा असर पार्ने पदार्थ सेवन गरेपछि सवारी नचलाउनुहोस्।
६. मौसम र सडकको अवस्थाअनुसार योजना बनाउनुहोस्। वर्षा, कुहिरो, अँध्यारो वा सडक मर्मत भइरहेको अवस्थामा दृश्यता र सडकको पकड घट्न सक्छ। यात्रा अघि आधिकारिक मौसम तथा सडकसम्बन्धी सूचना हेर्नुहोस् र जोखिमपूर्ण अवस्थामा हतार नगर्नुहोस्।
७. यात्रुका रूपमा असुरक्षित अवस्थाबारे बोल्नुहोस्। चालकले अत्यधिक गति लिएको, मोबाइल चलाएको वा सवारीमा असुरक्षित भीड भएको देखिए शान्त रूपमा ध्यानाकर्षण गराउनुहोस्। सिटबेल्ट वा हेल्मेट उपलब्ध नभए सुरक्षित विकल्प खोज्नुहोस् र सम्भव भएसम्म जोखिमपूर्ण यात्रामा नबस्नुहोस्।
सडक सुरक्षा केवल चालकको जिम्मेवारी होइन। यात्रु, सवारी सञ्चालक, सडक व्यवस्थापक र नियमनकारी निकाय सबैको भूमिका हुन्छ। नियम पालना गर्नु, जोखिम देखेमा गति घटाउनु र सुरक्षित व्यवहारलाई प्राथमिकता दिनु दुर्घटना तथा गम्भीर चोटको सम्भावना कम गर्ने व्यवहारिक उपाय हुन्।
- गति नियन्त्रणमा राख्नुहोस् र अगाडिको सवारीसँग सुरक्षित दूरी कायम गर्नुहोस्।
- सवारी चलाउँदा मोबाइल प्रयोग नगर्नुहोस्; मदिरा सेवनपछि सवारी नचलाउनुहोस्।
- मोटरसाइकलमा सही हेल्मेट र सिटबेल्ट भएका सवारीमा सिटबेल्ट अनिवार्य रूपमा प्रयोग गर्नुहोस्।
- थकान, खराब मौसम वा जोखिमपूर्ण सडक अवस्थामा यात्रा सुरक्षित बनाउने निर्णय लिनुहोस्।
स्रोत: सम्बन्धित सरकारी/आधिकारिक निकायका सार्वजनिक विवरण तथा कम्तीमा दुई स्वतन्त्र विश्वसनीय स्रोतबाट गरिएको तथ्य परीक्षण।
