काठमाडौं — अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले भोटेकोशी बाढीबाट भएको क्षति र पुनर्स्थापना आवश्यकताको यथार्थ मूल्यांकन गर्न सम्बन्धित निकायलाई निर्देशन दिएका छन्।
अर्थ मन्त्रालयमा मंगलबार राष्ट्रिय योजना आयोग र विश्व बैंकको नेपाल कार्यालयसँग भएको छलफलमा उनले Rapid Damage and Needs Assessment (RDNA) तथा विश्व बैंकको Global Rapid Damage Estimation (GRADE) प्रारम्भिक मूल्यांकनलाई वास्तविक अवस्थासँग मिलाउन जोड दिएका हुन्।
दुई प्रारम्भिक मूल्यांकनलाई मिलाएर संयुक्त प्रतिवेदन
राष्ट्रिय योजना आयोगको कार्यदलले बाढीबाट भएको भौतिक तथा मानवीय क्षतिको प्रारम्भिक RDNA प्रतिवेदन तयार गरिरहेको छ। विश्व बैंकले पनि छुट्टै प्रारम्भिक GRADE मूल्यांकन तयार गरेको छ। सरकारले दुवै मूल्यांकनका विवरणलाई मिलाएर संयुक्त प्रारम्भिक RDNA प्रतिवेदन सार्वजनिक गर्ने तयारी गरेको छ।
चार क्षेत्रमा क्षतिको मूल्यांकन
RDNA मा क्षतिलाई सामाजिक, उत्पादनमूलक, पूर्वाधार र अन्तरक्षेत्रीय शीर्षकमा वर्गीकरण गरिएको छ। सामाजिक क्षेत्रमा निजी तथा सार्वजनिक भवन, शिक्षा, स्वास्थ्य र सांस्कृतिक सम्पदामा भएको क्षति समेटिएको छ। उत्पादनमूलक क्षेत्रमा कृषि, मत्स्य, पशुपालन, वित्त तथा अन्य आर्थिक गतिविधिको क्षति मूल्यांकन भइरहेको छ।
पूर्वाधारतर्फ जलविद्युत् आयोजना, प्रसारण लाइन, सडक, पुल, दूरसञ्चार, सिँचाइ तथा नदी व्यवस्थापनलगायतका क्षेत्रमा भएको क्षति समेटिएको छ। बाढी प्रभावित क्षेत्रमा थुप्रिएको मलबा र जोखिमयुक्त फोहोरलाई पनि छुट्टै अन्तरक्षेत्रीय विषयका रूपमा मूल्यांकन गरिएको छ।
पुनर्निर्माण र लगानी परिचालनमा प्रतिवेदन आधार
सरकारले संयुक्त मूल्यांकनलाई राहत, पुनःस्थापना तथा पुनर्निर्माणको योजना बनाउन र आवश्यक लगानी तथा स्रोत परिचालन गर्न आधार बनाउने जनाएको छ। राष्ट्रिय योजना आयोगका सहसचिव अर्जुन भण्डारीको नेतृत्वमा सम्बन्धित मन्त्रालयका प्रतिनिधि सहभागी रहेको टोलीले RDNA प्रतिवेदन तयार गरिरहेको छ।
स्रोत तथा तथ्य-जाँच: ९ सेप्टेम्बर २०२६ मा प्रकाशित रेडियो नेपालको रिपोर्ट तथा राष्ट्रिय योजना आयोग र विश्व बैंकसँग सम्बन्धित विवरणका आधारमा समाचार तयार गरिएको हो।
