एजेन्सी । वैज्ञानिकहरूले अन्तरिक्षमा पानीले भरिएको अत्यन्तै विशाल ग्यासयुक्त बादल पत्ता लगाएका छन्। उक्त कस्मिक क्लाउड पृथ्वीबाट करिब १२ अर्ब प्रकाश–वर्ष टाढा रहेको बताइएको छ।
रोचक त के भने, सो ग्यासीय बादलमा रहेको पानीको मात्रा पृथ्वीका सबै महासागरहरूको कुल पानीभन्दा करिब १४० लाख करोड गुणा बढी रहेको अनुमान गरिएको छ। पानी त्यहाँ तरल रूपमा नभई अत्यन्त तातो अवस्थामा जलवाष्पको रूपमा रहेको छ।
क्वासर र ब्ल्याक होलको रहस्य
खगोलविद्ले क्वासर APM 08279+5255 नामक शक्तिशाली अन्तरिक्ष पिण्डको अनुसन्धानका क्रममा सो पानीयुक्त बादल फेला पारे। क्वासर भनेको अत्यन्तै ऊर्जाशील आकाशीय वस्तु हो, जसको केन्द्रमा विशाल ब्ल्याक होल रहन्छ। सो ब्ल्याक होल सूर्यभन्दा करिब २० अर्ब गुणा भारी रहेको वैज्ञानिकहरूले बताएका छन्।
यो खोज पहिलो पटक नासा र जेट प्रोपल्सन ल्याब्रोटरीका वैज्ञानिकहरूले रेडियो टेलिस्कोपमार्फत गरेका थिए। उनीहरूले जेड-स्पेस स्पेक्ट्रोमिटर जस्ता उपकरण प्रयोग गरेर उक्त क्षेत्रमा पानीको उपस्थितिको पुष्टि गरेका हुन्।
ब्रह्माण्डको प्रारम्भिक समयको झलक
वैज्ञानिकहरूका अनुसार यो पानीको बादल ब्रह्माण्डको प्रारम्भिक समयमा बनेको हो। त्यसबेला आकाशगंगाहरू विकासको प्रक्रियामा थिए र ब्ल्याक होलहरूले वरिपरिका ग्यासहरूलाई तीव्र रूपमा आकर्षित गरिरहेका थिए। यस अवस्थालाई एक्टिभ ग्यालेक्टिक न्यूक्लियस पनि भनिन्छ।
ब्ल्याक होल वरिपरि रहेको अत्यन्त तातो ग्यासीय क्षेत्रले पानीका अणुहरू उत्पादन गरेको देखिन्छ। यसले ब्रह्माण्डमा जटिल रासायनिक प्रक्रिया प्रारम्भिक समयदेखि नै सक्रिय रहेको प्रमाण दिन्छ।
जीवनको सम्भावनाबारे नयाँ बहस
पानीलाई जीवनको आधार मानिन्छ। ब्रह्माण्डको यति प्रारम्भिक चरणमै यति ठूलो मात्रामा पानीको उपस्थिति हुनु वैज्ञानिकहरूका लागि आश्चर्यजनक छ। यसले प्रश्न उठाएको छ—के जीवनको सुरुवात हामीले सोचेभन्दा धेरै पहिले नै सम्भव थियो त ?
साथै, यस खोजले पानीजस्ता जीवनका लागि आवश्यक तत्वहरू ब्रह्माण्डभरि फैलिएका हुन सक्ने र केवल हाम्रो सौर्यमण्डलमा सीमित नभएको देखाएको छ। यसले भविष्यमा अन्य ग्रह वा आकाशीय प्रणालीहरूमा जीवनको सम्भावना खोज्ने अनुसन्धानलाई थप बल दिने विश्वास गरिएको छ।
वैज्ञानिकहरूका अनुसार यस्तो अध्ययनले ब्रह्माण्डको रासायनिक विकासक्रम (केमिकल इभोल्युसन) बुझ्न मद्दत पुर्याउँछ।
