भारततर्फ तीन राज्यमा आपूर्ति हुँदै आएको ६०९ मेगावाट विद्युत्को निर्यात अनुमति अक्टोबरको अन्त्यमा सकिएपछि त्यसलाई अर्को माध्यमबाट बिक्री गर्ने प्रक्रिया अन्योलमा परेको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले भारतीय ऊर्जा एक्सचेन्जमार्फत बिजुली बेच्न प्रस्ताव पठाए पनि भारतीय पक्षबाट स्वीकृति नआएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।
प्राधिकरणका प्रबन्ध निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठका अनुसार मध्यम अवधिका विद्युत् बिक्री सम्झौता सकिएपछि एक्सचेन्ज बजारमार्फत निर्यात गर्न सकिने व्यवस्था अपनाउने तयारी थियो। त्यसका लागि प्राधिकरणले अगस्टमै प्रस्ताव पठाएको भए पनि करिब तीन महिना बित्दा पनि स्वीकृति प्राप्त भएको छैन। यसअघि हरियाणातर्फ ४०४ मेगावाट र उत्तर प्रदेश तथा बिहारतर्फ गरी २०५ मेगावाट विद्युत् आपूर्ति हुँदै आएको थियो।
बंगलादेशतर्फको ४० मेगावाट मौसमी विद्युत् आपूर्ति पनि नोभेम्बर १५ मा निर्धारित अवधि पूरा भएपछि रोकिएको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरण र बंगलादेश पावर डेभलपमेन्ट बोर्डबीचको पाँचवर्षे सम्झौताअनुसार नेपालले हरेक वर्ष जुन १५ देखि नोभेम्बर १५ सम्म दैनिक ४० मेगावाट बिजुली निर्यात गर्ने व्यवस्था छ।
प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले बंगलादेशतर्फको आपूर्ति आगामी वर्ष पुनः सुरु हुने बताएका छन्। चाडपर्वपछि घरेलु विद्युत् माग बढ्ने भएकाले केही दिनमै भारतबाट बिजुली आयात गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्ने उनको भनाइ छ। यसले बंगलादेशतर्फको रोकावट मौसमी सम्झौताको अवधि सकिएसँग सम्बन्धित रहेको देखाउँछ; भारततर्फ भने एक्सचेन्जमार्फत बिक्रीको स्वीकृति अझै प्रतीक्षामा छ।
उपलब्ध विवरणमा दुवै गन्तव्यतर्फको आपूर्ति रोकिएको अवस्थामा दैनिक करिब १३ करोड ५८ लाख रुपैयाँ बराबरको सम्भावित आम्दानी जोखिममा पर्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। यो वास्तविक रूपमा भएको घाटा होइन; उल्लेखित परिमाणको बिजुली निर्यात गर्न सकेको भए प्राप्त हुन सक्ने रकमको गणना हो।
विद्युत् उत्पादन र घरेलु माग मौसमअनुसार बदलिने भएकाले सबै उत्पादन निर्यातका लागि उपलब्ध हुँदैन। प्रणाली सुरक्षित राख्न प्राधिकरणले केही विद्युत् जगेडामा राख्नुपर्ने हुन्छ। जाडो बढ्दै जाँदा नदीको बहाव घट्ने र जलविद्युत् उत्पादन कम हुने भएकाले निर्यातयोग्य परिमाण पनि घट्न सक्छ।
घरेलु मागको अनुमानबारे प्रकाशित विवरणमा केही फरक देखिएकाले अहिले निर्यात गर्न सकिने वास्तविक अतिरिक्त परिमाण प्राधिकरणको अद्यावधिक तथ्यांकबाट स्पष्ट हुनुपर्नेछ। त्यसैले सम्भावित आम्दानीको अनुमानलाई निश्चित घाटा वा निर्यात गर्न सकिने ग्यारेन्टी भएको परिमाणका रूपमा बुझ्नु उचित हुँदैन।
- भारततर्फ तीन राज्यमा हुँदै आएको ६०९ मेगावाट विद्युत् निर्यातको अनुमति अक्टोबर अन्त्यमा सकिएको छ।
- भारतीय ऊर्जा एक्सचेन्जमार्फत बिक्रीका लागि पठाइएको प्रस्तावमा स्वीकृति बाँकी छ।
- बंगलादेशतर्फको ४० मेगावाट मौसमी आपूर्ति नोभेम्बर १५ मा निर्धारित अवधिसँगै रोकिएको छ।
- दैनिक १३ करोड ५८ लाख रुपैयाँको आँकडा सम्भावित आम्दानीको अनुमान हो, वास्तविक घाटा होइन।
स्रोत: नेपाल विद्युत् प्राधिकरणका अधिकारीहरूको भनाइ र स्वतन्त्र समाचार प्रतिवेदनमा प्रकाशित तथ्यांकका आधारमा गरिएको तथ्य परीक्षण।







💬 पाठक टिप्पणी (Comments) 0