कोप–३१ मा स्थानीय नेतृत्वको जलवायु अनुकूलन बलियो बनाउने नेपालको प्रतिबद्धता

नेपालले स्थानीय समुदायको नेतृत्वमा जलवायु अनुकूलनका काम अघि बढाउने प्रतिबद्धता कोप–३१ मा जनाएको छ। कृषि, वन तथा वातावरणमन्त्री गीता चौधरीले नोभेम्बर ११ मा टर्कीको अन्ताल्यामा आयोजित अति कम विकसित राष्ट्रहरूको प्रभावकारी अनुकूलन तथा उत्थानशीलतासम्बन्धी पहल (लाइफ–एआर) सुविधाको औपचारिक घोषणा कार्यक्रममा उक्त प्रतिबद्धता व्यक्त गरेकी हुन्।

चौधरीका अनुसार जलवायु अनुकूलनका योजना र कार्यान्वयन स्थानीय आवश्यकता तथा प्राथमिकतामा आधारित हुनुपर्छ। जोखिममा रहेका समुदायलाई निर्णय प्रक्रियाको केन्द्रमा राख्दै स्थानीय सरकार र संस्थाको क्षमता बलियो बनाउने तथा जलवायु वित्तको लाभ प्रभावित बस्तीसम्म पुर्‍याउने लक्ष्य राखिएको छ।

नेपालले ८ मे २०२६ मा लाइफ–एआरसँग समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर गरेको थियो। अहिले उक्त सुविधा सञ्चालनमा ल्याउने तयारी भइरहेको मन्त्रीले बताएकी छन्। यस पहलमार्फत स्थानीय तह र समुदायलाई जलवायु योजनाको प्राथमिकता तय गर्ने तथा कार्यान्वयनमा अग्रणी भूमिका दिने लक्ष्य राखिएको छ।

मन्त्रीले जलवायु वित्त समयमै उपलब्ध, अनुमानयोग्य र अनुदानमा आधारित हुनुपर्ने माग दोहोर्‍याइन्। जलवायु सूचना प्रणाली, पूर्वसूचना संयन्त्र तथा संस्थागत र प्राविधिक क्षमता बलियो बनाउन पनि उनले जोड दिएकी छन्।

चौधरीले गत अगस्ट २६ मा रसुवा–भोटेकोशी क्षेत्रमा आएको विपद्पछि पुनःस्थापना, पुनर्बहाली र पुनर्निर्माणका लागि करिब ४.७८ अर्ब अमेरिकी डलर आवश्यक पर्ने प्रारम्भिक अनुमान प्रस्तुत गरिन्। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको प्रारम्भिक मूल्याङ्कनमा आधारित उक्त रकम नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको झन्डै १० प्रतिशत बराबर हुने बताइएको छ।

उनले आगामी वर्ष काठमाडौँमा लाइफ–एआरको १५औँ बोर्ड बैठक आयोजना गर्ने घोषणा पनि गरेकी छन्। बैठकमा अति कम विकसित राष्ट्रहरूका प्रतिनिधि तथा अन्तर्राष्ट्रिय जलवायु साझेदार सहभागी हुने अपेक्षा गरिएको छ।