नेप्से दबाबमा, तरलता सहज र पूँजी बजार सुधार अघि बढ्दै

नेपालको सेयर बजारमा पछिल्लो समय सूचक घट्दो अवस्थामा रहे पनि बैंकिङ प्रणालीमा पर्याप्त तरलता र पूँजी बजार सुधारका सरकारी तथा नियामकीय पहल समानान्तर रूपमा अघि बढिरहेका छन्। शुक्रबार, २ अक्टोबर २०२६ मा नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) परिसूचक ११.९० अंक अर्थात् ०.४५ प्रतिशतले घटेर २,५८७.२५ अंकमा बन्द भएको छ।

शुक्रबारको कारोबारमा १ करोड १९ लाख १२ हजार ५५० कित्ता सेयर ४३ हजार ६८५ कारोबारमार्फत किनबेच भएका थिए। बजारमा ६१ कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्दा २०७ कम्पनीको मूल्य घटेको र ११ कम्पनीको मूल्य स्थिर रहेको बजार तथ्यांकले देखाएको छ। १३ वटा उपसमूहमध्ये अधिकांश उपसूचक घटेका थिए भने उत्पादन तथा प्रशोधन समूहमा ०.७३ प्रतिशतको गिरावट देखिएको थियो।

साप्ताहिक आधारमा पनि बजार कमजोर देखिएको छ। पछिल्लो कारोबार सातामा नेप्से करिब ४२.५५ अंकले घटेको विवरण सार्वजनिक भएको छ। यसले पछिल्लो समय बजारमा खरिदभन्दा बिक्री दबाब बलियो रहेको संकेत गर्छ, यद्यपि यसलाई आगामी बजार दिशाको निश्चित पूर्वानुमानका रूपमा लिन मिल्दैन।

बैंकिङ प्रणालीतर्फ भने तरलताको अवस्था तुलनात्मक रूपमा सहज छ। नेपाल राष्ट्र बैंकको असोज १४ गतेको पछिल्लो उपलब्ध तथ्यांकअनुसार कुल निक्षेप ८ खर्ब ४२६ अर्ब रुपैयाँ र कुल कर्जा ६ खर्ब ५४ अर्ब रुपैयाँ रहेको छ। वाणिज्य बैंकहरूको निक्षेप ७ खर्ब ६१९ अर्ब र कर्जा ५ खर्ब ३८४ अर्ब रुपैयाँ रहेको छ। वाणिज्य बैंकहरूको कर्जा–निक्षेप अनुपात ७१.२७ प्रतिशत तथा भारित औसत अन्तरबैंक ब्याजदर २.७५ प्रतिशत रहेको छ।

तर बैंकिङ प्रणालीमा पर्याप्त तरलता हुनु मात्र सेयर बजार बढ्ने आधार होइन। कर्जा माग, व्यवसायिक गतिविधि, कम्पनीहरूको आम्दानी, सम्पत्तिको गुणस्तर र लगानीकर्ताको जोखिम धारणाले तरलता सेयर बजारसम्म पुग्ने प्रभाव निर्धारण गर्छ।

पूँजी बजार सुधारतर्फ अर्थ मन्त्रालयले ‘पूँजी बजार सुदृढीकरण तथा पुनरुत्थान कार्ययोजना, २०८३’ सार्वजनिक गरेको छ। धितोपत्र बोर्डले पनि दोस्रो बजार सुधारअन्तर्गत मार्जिन कारोबार, इन्ट्राडे कारोबार, धितोपत्र सापटी तथा उधारो र शर्ट सेलिङसम्बन्धी व्यवस्था अघि बढाउन समन्वय समिति गठन गरेको छ। इन्ट्राडे कारोबारसम्बन्धी अवधारणापत्रसमेत सार्वजनिक परामर्शका लागि अघि बढाइएको छ।

यीमध्ये कतिपय व्यवस्था अझै मस्यौदा, अवधारणापत्र वा कार्यान्वयन तयारीको चरणमा छन्। त्यसैले घोषणा भएको सुधारलाई तत्काल लागू भएको नियमका रूपमा बुझ्नु उपयुक्त हुँदैन। वास्तविक प्रभाव मूल्यांकन गर्न स्वीकृति, कार्यान्वयन र बजार पूर्वाधारमा त्यसको परिणाम हेर्नुपर्ने हुन्छ।

समग्रमा, नेपालको सेयर बजारमा अहिले दुई फरक पक्ष देखिन्छन्—एकातर्फ पछिल्लो मूल्य गतिविधि र बजार चौडाइ कमजोर छन्, अर्कोतर्फ बैंकिङ तरलता र पूँजी बजार सुधारका पहल अघि बढिरहेका छन्। आगामी बजार विश्लेषण गर्दा नेप्से सूचक मात्र होइन, कारोबार रकम, बजार चौडाइ, बैंकिङ कर्जा वृद्धि, ब्याजदर, बैंकहरूको खराब कर्जा, सूचीकृत कम्पनीहरूको वित्तीय नतिजा र नियामकीय सुधारको वास्तविक कार्यान्वयनलाई समेत सँगसँगै हेर्नुपर्ने देखिन्छ।

यो समाचार तथा विश्लेषण उपलब्ध आधिकारिक तथ्यांक र सार्वजनिक नियामकीय दस्तावेजमा आधारित हो। यसलाई कुनै कम्पनीको सेयर खरिद वा बिक्रीको सिफारिसका रूपमा लिनु हुँदैन।