भारतको गृह मन्त्रालयले नेपाल र भुटानका नागरिक भारत प्रवेश गर्दा वा भारतबाट बाहिरिँदा अध्यागमन अधिकृतसमक्ष भिसा म्यानुअलमा तोकिएका कागजातमध्ये कुनै एक प्रस्तुत गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ। संशोधित आदेश भारतको राजपत्रमा ५ नोभेम्बर २०२६ मा प्रकाशित भएसँगै लागू भएको हो।
मन्त्रालयले ४ नोभेम्बरमा जारी गरेको अध्यागमन तथा विदेशीसम्बन्धी छुट आदेश, २०२६ ले सन् २०२५ को मूल आदेशमा संशोधन गरेको हो। संशोधित व्यवस्थाअनुसार नेपाली वा भुटानी नागरिकले आफ्नो पहिचान पुष्टि गर्न भिसा म्यानुअलमा उल्लेख भएका कागजातमध्ये कुनै एक अध्यागमन अधिकृतलाई देखाउनुपर्नेछ। अधिकृतले मागेको आवश्यक जानकारी पनि उपलब्ध गराउनुपर्नेछ।
यो संशोधनले नेपालबाट स्थल वा हवाई मार्ग हुँदै भारत प्रवेश गर्ने वा भारतबाट नेपाल जाने नेपाली नागरिकका लागि पुरानो राहदानी तथा भिसासम्बन्धी छुट हटाएको छैन। तर पहिचान पुष्टि गर्ने कागजात प्रस्तुत गर्नुपर्ने सर्त स्पष्ट गरेको छ। कुन कागजात मान्य हुन्छ भन्ने छुट्टै सूची आदेशमा राखिएको छैन; त्यसका लागि भारत सरकारले जारी गर्ने भिसा म्यानुअलमा तोकिएको सूची लागू हुनेछ।
नेपाली नागरिक भारत प्रवेश गर्दा वा भारतबाट प्रस्थान गर्दा गन्तव्य नेपाल वा भुटानबाहेक अर्को देश भए वैध राहदानी साथमा हुनुपर्नेछ। चीन, मकाउ, हङकङ वा पाकिस्तानमा यात्रा सुरु गरेको वा ती स्थान हुँदै ट्रान्जिट गरेको अवस्थामा भने वैध राहदानीसँगै वैध भिसा पनि आवश्यक पर्ने आदेशमा उल्लेख छ।
संशोधित आदेशले भारतीय नागरिकका लागि पनि नेपाल वा भुटानतर्फ स्थल वा हवाई मार्गबाट यात्रा गर्दा परिचय पुष्टि गर्ने कागजात प्रस्तुत गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ। यसले भारत, नेपाल र भुटानबीचको सीमापार आवतजावतमा अध्यागमन पहिचानसम्बन्धी प्रक्रिया स्पष्ट पारेको छ।
- नेपाली तथा भुटानी नागरिकले भारत प्रवेश वा प्रस्थान गर्दा भिसा म्यानुअलमा तोकिएको परिचयसम्बन्धी कागजातमध्ये कुनै एक देखाउनुपर्नेछ।
- अध्यागमन अधिकृतले मागेको आवश्यक जानकारी पनि उपलब्ध गराउनुपर्नेछ।
- नेपाल–भारत सीधा स्थल वा हवाई यात्रामा पुरानो राहदानी तथा भिसा छुट कायम छ, तर परिचय पुष्टि गर्ने सर्त लागू हुनेछ।
- चीन, मकाउ, हङकङ वा पाकिस्तान हुँदै यात्रा गरेको अवस्थामा वैध राहदानी र भिसा दुवै आवश्यक हुने व्यवस्था छ।
स्रोत: भारतको गृह मन्त्रालयको संशोधित राजपत्रीय आदेशको उपलब्ध पाठ तथा सोही दिन प्रकाशित स्वतन्त्र समाचार प्रतिवेदनहरूको तथ्य परीक्षणका आधारमा।