काठमाडौं । भोटेकोशी बाढीका कारण पाँच जिल्लाका घरायसी तथा सामुदायिक नवीकरणीय ऊर्जा प्रणालीमा अनुमानित ५६ करोड ८० लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति पुगेको छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरण (एनडीआरआरएमए) लगायत निकायको नेतृत्वमा तयार गरिएको शीघ्र क्षति तथा आवश्यकता मूल्याङ्कन प्रतिवेदनले यस्तो तथ्य सार्वजनिक गरेको हो।
मुख्य बुँदा
- नवीकरणीय ऊर्जा प्रणालीमा करिब ५६ करोड ८० लाख रुपैयाँको क्षति अनुमान।
- रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा र तनहुँ प्रभावित जिल्लामा समेटिएका छन्।
- २,४५० सौर्य घरेलु प्रणाली र २,७४० घरेलु बायोग्यास प्रणालीमा क्षति पुगेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
- पुनःस्थापनाका लागि करिब १ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ आवश्यक पर्ने अनुमान गरिएको छ।
प्रतिवेदनअनुसार बाढीबाट २,४५० वटा सौर्य घरेलु प्रणाली, २,७४० वटा घरेलु बायोग्यास प्रणाली, १३ वटा संस्थागत सौर्य प्रणाली, १८५ वटा सुधारिएका पानीघट्ट र ७९५ वटा धातुका सुधारिएका चुलोमा क्षति पुगेको छ। यसैगरी ९२ किलोवाट क्षमताको लघु जलविद्युत् प्रणाली पनि प्रभावित भएको छ।
क्षतिको सबैभन्दा ठूलो हिस्सा घरेलु बायोग्यास प्रणालीमा परेको छ। प्रतिवेदनले त्यस्ता प्रणालीमा ४० करोड ६९ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति भएको उल्लेख गरेको छ। लघु जलविद्युत् प्रणालीमा ६ करोड २१ लाख रुपैयाँ र सौर्य घरेलु प्रणालीमा ५ करोड ७९ लाख रुपैयाँ बराबरको क्षति अनुमान गरिएको छ।
नवीकरणीय ऊर्जा प्रणालीको पुनःस्थापनाका लागि कुल १ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ आवश्यक पर्ने अनुमान छ। प्रारम्भिक छ महिनामा क्षतिग्रस्त प्रणालीको प्रमाणीकरण, मर्मतसम्भार, अस्थायी प्रकाश तथा खाना पकाउने वैकल्पिक व्यवस्था गर्न १० करोड रुपैयाँ आवश्यक पर्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
दीर्घकालीन पुनःस्थापनाअन्तर्गत क्षतिग्रस्त प्रणाली मर्मत वा प्रतिस्थापन गर्ने तथा समुदायमा आधारित ऊर्जा सेवा पुनः सञ्चालन गर्ने योजना प्रस्ताव गरिएको छ। प्रतिवेदनले वास्तविक लाभग्राही, प्रणालीको स्वामित्व र हालको अवस्थाबारे थप प्रमाणीकरण आवश्यक रहेको पनि जनाएको छ।
स्रोत
- The Rising Nepal
- National Disaster Risk Reduction and Management Authority
- National Planning Commission