बाढी वा पहिरोको चेतावनी आएपछि परिवारले गर्नुपर्ने छ काम

बाढी वा पहिरोको जोखिम देखिँदा सुरक्षित निर्णय गर्न आधिकारिक चेतावनी, स्थानीय अवस्था र समयमै सुरक्षित स्थानतर्फ सर्ने तयारी महत्त्वपूर्ण हुन्छ। राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले बाढी र पहिरोजस्ता जोखिमका लागि छुट्टाछुट्टै मार्गदर्शन उपलब्ध गराएको छ। नेपाल रेडक्रसका विपद् व्यवस्थापन विवरणमा पनि पूर्वसूचना पाएपछि जोखिममा रहेका घरपरिवारलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने उपाय उल्लेख छन्।

१. आधिकारिक चेतावनी मात्र पछ्याउनुहोस्। मौसमसम्बन्धी सूचना, स्थानीय तह, जिल्ला प्रशासन र सम्बन्धित सरकारी निकायका सूचना नियमित हेर्नुहोस्। सामाजिक सञ्जालमा आएको अपुष्ट सन्देश वा पुरानो तस्बिरका आधारमा निर्णय नगर्नुहोस्।

२. आफ्नो घर र वरपरको जोखिम बुझ्नुहोस्। नदी वा खोलाको किनार, डुबान हुने होचो ठाउँ र पहिरो जान सक्ने भिरालो जमिन नजिक बसोबास छ भने सुरक्षित स्थान र पुग्ने बाटो पहिल्यै पहिचान गर्नुहोस्। स्थानीय प्रशासनले सुरक्षित स्थान तोकेको छ भने त्यसैलाई प्राथमिकता दिनुहोस्।

३. चेतावनी आएपछि ढिलाइ नगरी सुरक्षित स्थानतर्फ जानुहोस्। पानीको सतह बढेपछि वा पहिरो खस्न थालेपछि मात्र निस्कने निर्णय नगर्नुहोस्। आवश्यक कागजात र सानो आपत्कालीन झोला तयार राख्नुहोस्, तर सामान लिनका लागि जोखिम क्षेत्रमा फर्कनु हुँदैन।

४. जोखिमपूर्ण बाटो प्रयोग नगर्नुहोस्। बगिरहेको पानी तर्न, डुबान भएको सडक पार गर्न वा पहिरो खसेको ठाउँ नजिक पुग्न प्रयास नगर्नुहोस्। पुल, खोल्सा वा सडकमा पानी बगेको छ भने अर्को सुरक्षित बाटो रोज्नुहोस्। प्रभावित क्षेत्रमा रातिको यात्रा टार्नुहोस् र प्रशासनले बन्द गरेको सडकमा नजानुहोस्।

५. परिवारका सदस्यसँग सम्पर्क योजना मिलाउनुहोस्। घरका सबै सदस्यलाई भेट्ने सुरक्षित ठाउँ, सम्पर्क गर्नुपर्ने व्यक्ति र आवश्यक परे जाने स्थानबारे जानकारी दिनुहोस्। मोबाइल सेवा अवरुद्ध हुन सक्ने भएकाले महत्त्वपूर्ण नम्बर कागजमा पनि राख्नुहोस्। बालबालिका, ज्येष्ठ नागरिक र सहयोग आवश्यक पर्ने सदस्यलाई कसले साथ दिने भन्ने पहिल्यै तय गर्नुहोस्।

६. सुरक्षित स्थानमा पुगेपछि आधिकारिक सूचना पर्खनुहोस्। परिवारका सदस्य र स्थानीय निकायलाई आफू सुरक्षित रहेको जानकारी दिनुहोस्। क्षति पुगेको घर वा पहिरो प्रभावित क्षेत्रमा सम्बन्धित निकायले सुरक्षित भनेपछि मात्र फर्कनुहोस्। खानेपानीको स्रोत प्रभावित भएको शंका भए सुरक्षित पानी प्रयोग गर्नुहोस् र स्थानीय स्वास्थ्य निकायको सूचना पालना गर्नुहोस्।

नेपाल रेडक्रसको २७ सेप्टेम्बर २०२६ को प्रतिवेदनमा जोखिममा रहेका घरपरिवारलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने, पूर्वसूचना दिने र प्रभावित क्षेत्रमा रातिको यात्रा सीमित गर्ने उपाय उल्लेख छन्। विपद् जोखिम घटाउन चेतावनीलाई समयमै बुझ्ने र सुरक्षित स्थानतर्फ चाँडै सर्ने निर्णय महत्त्वपूर्ण हुन्छ।