विपद्का बेला पिउने पानी सुरक्षित राख्ने पाँच सरल उपाय

घरमा राखिएको पिउने पानी पनि भाँडो फोहोर हुँदा वा निकाल्ने क्रममा असावधानी हुँदा फेरि दूषित हुन सक्छ। अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रस महासंघले पानी राख्ने भाँडो सफा र ढाकिएको हुनुपर्ने तथा पानी निकाल्दा स्वच्छ सामग्री प्रयोग गर्नुपर्ने बताएको छ। युनिसेफ नेपालले पनि सुरक्षित पिउने पानी र राम्रो सरसफाइलाई परिवारको स्वास्थ्यका लागि आवश्यक मानेको छ।

१. पिउने पानीका लागि छुट्टै भाँडो राख्नुहोस्। पानी राख्ने भाँडो सफा, बलियो र ढक्कन राम्रोसँग बन्द हुने खालको हुनुपर्छ। सम्भव भएसम्म पिउने पानीका लागि मात्र प्रयोग हुने भाँडो छुट्याउनुहोस्। भाँडोको भित्री भाग, मुख र ढक्कन सफा छन् कि छैनन् भनेर नियमित जाँच गर्नुहोस्।

२. पानी भर्नुअघि भाँडो सफा गर्नुहोस्। साबुन र सफा पानीले भाँडो धुनुहोस् र साबुनको अंश बाँकी नरहने गरी पखाल्नुहोस्। भाँडोको मुख र ढक्कनमा जमेको फोहोर पनि हटाउनुहोस्। लामो समयदेखि प्रयोग नभएको भाँडोमा पानी भर्नुअघि त्यसलाई राम्ररी सफा गर्नुहोस्।

३. भाँडो सधैँ छोपेर राख्नुहोस्। खुला भाँडोमा धुलो, फोहोर र कीरा पर्न सक्छन्। पानी राख्ने ठाउँ सफा राख्नुहोस् र भाँडो शौचालय, फोहोर जम्मा हुने स्थान वा घरपालुवा जनावरको पहुँचबाट टाढा राख्नुहोस्।

४. पानी निकाल्दा सफा जग वा धार प्रयोग गर्नुहोस्। हात वा प्रयोग भइसकेको कप भाँडोभित्र डुबाएर पानी ननिकाल्नुहोस्। पानी निकाल्ने जग वा अन्य सामग्री पनि नियमित सफा राख्नुहोस्। भाँडोको भित्री भागमा हात नपुग्ने गरी पानी खन्याएर वा सफा धारबाट निकाल्ने बानी अपनाउनुहोस्।

५. पानीको स्रोतबारे शंका लागेमा आधिकारिक सल्लाह लिनुहोस्। बाढी, पाइप फुटेको घटना वा पानीको रङ, गन्ध र स्वादमा असामान्य परिवर्तन देखिएमा त्यसलाई स्वतः सुरक्षित नमान्नुहोस्। स्थानीय स्वास्थ्य निकाय, खानेपानी सेवा प्रदायक वा नगरपालिकाले दिएको निर्देशन पालना गर्नुहोस्। पानी शुद्ध गर्ने विधि स्रोत र अवस्थाअनुसार फरक हुन सक्छ; अपुष्ट सामाजिक सञ्जाल सल्लाहका आधारमा प्रयोग नगर्नुहोस्।

भाँडो खाली भएपछि सफा गरेर मात्र फेरि भर्नुहोस्। पुरानो पानीमाथि नयाँ पानी थपिरहने बानीले भाँडोको भित्री भाग सफा राख्न कठिन बनाउन सक्छ। घरका बालबालिकासहित सबैलाई पिउने पानी निकाल्दा सफा सामग्री प्रयोग गर्ने बानी सिकाउनु उपयोगी हुन्छ।