भाइटीका किन मनाइन्छ? परम्परा र यसको सांस्कृतिक अर्थ

भाइटीका तिहारको पाँचौँ तथा अन्तिम दिन मनाइने पर्व हो। यस दिन दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई टीका लगाएर दीर्घायु, स्वास्थ्य र समृद्धिको कामना गर्छन्। यस पर्वले परिवारभित्रको स्नेह र आपसी सम्बन्धलाई विशेष रूपमा उजागर गर्छ।

धेरै परिवारमा निधारमा सप्तरङ्गी टीका लगाउने र मखमली फूलको माला पहिर्‍याउने चलन छ। टीकासँगै फलफूल, मिठाइ र परम्परागत परिकार राखेर पूजा गर्ने अभ्यास पनि पाइन्छ। परिवार र समुदायअनुसार विधि फरक हुन सक्छ, त्यसैले सबै ठाउँमा एउटै तरिका अपनाइन्छ भन्ने हुँदैन।

भाइटीका एकतर्फी पूजा मात्र होइन। केही समुदायमा दाजुभाइ र दिदीबहिनीले एकअर्कालाई टीका लगाएर शुभकामना आदानप्रदान गर्छन्। दाजुभाइले दिदीबहिनीलाई उपहार वा दक्षिणा दिने चलन पनि छ।

नेवार समुदायमा यही दिन किजा पूजा मनाइन्छ। यसलाई दाजुभाइको पूजा गर्ने परम्पराका रूपमा लिइन्छ। एउटै पर्वले नेपालका विभिन्न समुदायका आफ्नै सांस्कृतिक अभ्यासलाई पनि समेट्छ।

भाइटीकाको मुख्य भाव एकअर्काको दीर्घायु, सुख र समृद्धिको कामना गर्नु हो। विधि, सामग्री वा टीकाको रङ समुदायअनुसार फरक भए पनि आपसी माया, सम्मान र शुभेच्छा व्यक्त गर्ने उद्देश्य साझा रहन्छ।