काठमाडौं, ३० अक्टोबर। तिहार नजिकिँदै गर्दा भाइटीकामा प्रयोग हुने भाइ मसला तथा सुक्खा फलफूलको आयातमा चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासिकमै तीन अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रकम बाहिरिएको छ। भन्सार तथ्याङ्कमा आधारित अक्टोबर ३० मा प्रकाशित स्वतन्त्र समाचार प्रतिवेदनहरूले काजु, बदाम, ओखर, किसमिस, पिस्ता, नरिवल र अन्य सुक्खा फलफूलको आयात उल्लेख्य रहेको देखाएका छन्।
भाइटीकामा दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई दिने भाइ मसलामा काजु, बदाम, ओखर, किसमिस, पिस्ता, नरिवल, अञ्जिरलगायत सामग्री राख्ने चलन छ। तिहारको समय नजिकिँदै जाँदा यस्ता सामग्रीको माग बढ्ने भएकाले व्यापारीहरूले चाडपर्वअघि नै आयात बढाउने गरेका छन्।
ओखर, बदाम र काजु प्रमुख आयातित सामग्री
सार्वजनिक विवरणअनुसार पहिलो त्रैमासिक अवधिमा ओखर, बदाम र काजुजस्ता सामग्रीको आयात ठूलो परिमाणमा भएको छ। ओखर चीनलगायतका मुलुकबाट, बदाम अमेरिका र भारतबाट तथा काजु भारत र भियतनामबाट आउने गरेको प्रतिवेदनहरूमा उल्लेख छ। अन्य सुक्खा फलफूल तथा भाइ मसलामा प्रयोग हुने सामग्री विभिन्न एसियाली र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय बजारबाट नेपाल भित्रिने गरेका छन्।
भन्सार तथ्याङ्कमा आधारित प्रतिवेदनहरूले सुक्खा फलफूलको आयातलाई तिहारको मौसमी मागसँग जोड्दै नेपालमा यस्ता वस्तुको व्यावसायिक उत्पादन सीमित रहेको र बजारले विदेशी आपूर्तिमा ठूलो निर्भरता राखेको बताएका छन्। चाडपर्वका बेला उपभोग बढ्ने भएकाले आयातको हिस्सा पनि यस अवधिमा बढ्ने गरेको देखिन्छ।
आयात निर्भरता र घरेलु उत्पादनको चुनौती
नेपालका पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा ओखरलगायत केही फलफूल उत्पादन गर्न सकिने सम्भावना भए पनि व्यावसायिक उत्पादन र आपूर्ति पर्याप्त नहुँदा बजारको माग आयातबाट पूरा भइरहेको छ। घरेलु उत्पादन विस्तार, प्रशोधन, भण्डारण र बजार व्यवस्थापनमा लगानी बढाउन सके चाडपर्वमा हुने आयात निर्भरता घटाउन सहयोग पुग्न सक्छ।
यद्यपि आयातको कुल रकमले मात्र उपभोक्ता बजारमा मूल्य कति बढ्छ भन्ने निष्कर्ष निकाल्न मिल्दैन। मूल्यमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारदर, ढुवानी खर्च, भन्सार तथा कर, विनिमय दर र खुद्रा बजारको अवस्थाले पनि प्रभाव पार्छ। त्यसैले उपभोक्ताले खरिद गर्दा गुणस्तर, तौल र मूल्य तुलना गर्नु उपयोगी हुन्छ।
- चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो त्रैमासिकमा सुक्खा फलफूलको आयात तीन अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको प्रतिवेदनहरूमा उल्लेख छ।
- भाइ मसलामा प्रयोग हुने काजु, बदाम, ओखर, किसमिस, पिस्ता र नरिवल प्रमुख आयातित सामग्री हुन्।
- चीन, भारत, अमेरिका र भियतनामलगायत मुलुकबाट विभिन्न सुक्खा फलफूल नेपाल भित्रिने गरेका छन्।
- घरेलु व्यावसायिक उत्पादन सीमित हुँदा तिहारको मौसमी माग पूरा गर्न आयातमा निर्भरता कायम छ।
स्रोत: भन्सार विभागका तथ्याङ्कमा आधारित स्वतन्त्र समाचार प्रतिवेदनहरूको तथ्य परीक्षण।