नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) ले सोमबार, २१ सेप्टेम्बर २०२६, को नियमित सेयर कारोबार स्थगित गरेको छ। ७२ वटा ब्रोकर कम्पनीका ट्रेडिङ प्रणाली होस्ट गरिएको DataHub Pvt. Ltd. को डाटा सेन्टरमा आएको गम्भीर साइबर सुरक्षा समस्यापछि कारोबार सञ्चालन गर्दा नेप्सेको मुख्य प्रणालीमा समेत जोखिम हुन सक्ने भन्दै कारोबार रोकिएको हो।
- DataHub को पूर्वाधारमा २० सेप्टेम्बर बिहान र्यान्समवेयर आक्रमण पत्ता लागेको रिपोर्ट गरिएको छ।
- प्रभावित डाटा सेन्टरमा ७२ ब्रोकर कम्पनीका सर्भर/ट्रेडिङ प्रणाली रहेका छन्।
- प्रभावित प्रणालीहरू सुरक्षित राख्न अलग गरिएको र घटनाको प्रभावबारे फरेन्सिक जाँच भइरहेको छ।
- नेप्सेले समस्या समाधान नभएसम्म कारोबार पुनः सञ्चालनको मिति घोषणा गरेको छैन।
के भएको हो?
DataHub ले आफ्नो पूर्वाधारमा र्यान्समवेयर आक्रमण भएको जनाएको छ। आक्रमणका कारण TMS लगायतका प्रणाली प्रभावित भएको र संक्रमण अन्य जडित नेटवर्क तथा प्रणालीमा फैलिएको हुन सक्ने जोखिमका कारण प्रभावित प्रणालीहरू तत्काल अनलाइन नल्याइएको विवरण सार्वजनिक भएको छ।
नेप्सेसँग जोडिएको ट्रेडिङ पूर्वाधारमा असर परेपछि Stock Brokers Association of Nepal ले नियमित कारोबार रोक्न अनुरोध गरेको थियो। त्यसपछि नेप्सेले प्रचलित नियमअनुसार २१ सेप्टेम्बरको नियमित कारोबार स्थगित गरेको हो।
७२ ब्रोकर किन प्रभावित भए?
DataHub को डाटा सेन्टरमा ७२ ट्रेडिङ सदस्य कम्पनीका प्रणाली होस्ट गरिएको बताइएको छ। एउटै पूर्वाधारमा धेरै ब्रोकरको प्रणाली निर्भर रहेकाले एउटा गम्भीर साइबर घटना हुँदा ठूलो हिस्साको कारोबार पूर्वाधार एकैपटक प्रभावित भएको हो।
यो घटनाले नेपालको पूँजी बजारमा महत्वपूर्ण डिजिटल पूर्वाधारको एकल निर्भरता, ब्याकअप, डिजास्टर रिकभरी र साइबर सुरक्षा सम्बन्धी प्रश्न पनि उठाएको छ।
लगानीकर्तामा तत्काल प्रभाव
कारोबार स्थगित भएकाले सोमबार लगानीकर्ताले नेप्सेको नियमित दोस्रो बजारमा सेयर खरिद–बिक्री गर्न पाएनन्। कारोबार पुनः सुरु हुनुअघि प्रभावित प्रणाली सुरक्षित र सञ्चालनयोग्य रहेको सुनिश्चित गर्नुपर्ने देखिन्छ।
यस घटनालाई सेयर बजारको मूल्य वा दिशासँग जोडेर तत्काल निष्कर्ष निकाल्नु उचित हुँदैन। यो मुख्यतः सञ्चालन तथा साइबर सुरक्षा सम्बन्धी घटना हो। बजार पुनः खुलेपछि सूचकांक र कारोबार रकममा पर्ने प्रभाव छुट्टै विषय हुनेछ।
साइबर सुरक्षा र बजार पूर्वाधारबारे उठेका प्रश्न
नेपालको पूँजी बजार डिजिटल ट्रेडिङ, ब्रोकर प्रणाली, डाटा सेन्टर र केन्द्रीय बजार पूर्वाधारमा निर्भर हुँदै गएको अवस्थामा यस्तो घटनाले वैकल्पिक प्रणाली र आपत्कालीन सञ्चालन योजनाको महत्व देखाएको छ। महत्वपूर्ण वित्तीय प्रणालीमा एउटै डाटा सेन्टर वा सेवा प्रदायकमा अत्यधिक निर्भरता हुँदा प्राविधिक वा साइबर घटनाको असर धेरै संस्थासम्म फैलिन सक्छ।
अब घटनाको पूर्ण प्रभाव, सम्भावित डाटा जोखिम, ब्याकअपको अवस्था र पुनःस्थापना प्रक्रियाबारे सम्बन्धित निकायबाट थप स्पष्ट जानकारी आउन आवश्यक छ।
सम्बन्धित समाचार
MeroSath ले यसअघि नेपालको पुँजी बजार सुधार र NEPSE को संरचनागत विकासबारे विस्तृत विश्लेषण प्रकाशित गरेको थियो। अहिलेको साइबर घटनाले त्यही बजार पूर्वाधारको लचिलोपन र सुरक्षित सञ्चालनको महत्वलाई थप उजागर गरेको छ।
स्रोत
- नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (NEPSE)
- DataHub Pvt. Ltd.