नेपालमा व्यवसायलाई कम्पनीको कानुनी स्वरूपमा सञ्चालन गर्न चाहने व्यक्ति वा समूहले कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालयमा प्राइभेट लिमिटेड कम्पनी दर्ता गर्न सक्छन्। कार्यालयको प्रकाशित जानकारीअनुसार प्राइभेट कम्पनीमा एकल शेयरधनीसहित कम्तीमा एक र बढीमा १०१ जना शेयरधनी हुन सक्छन्।
दर्ताअघि कम्पनीको प्रस्तावित नाम, मुख्य उद्देश्य, कार्यालयको ठेगाना, अधिकृत तथा जारी पूँजी, शेयर संरचना र सञ्चालकको विवरण स्पष्ट बनाउनुहोस्। यी विवरण प्रबन्धपत्र र नियमावलीमा एकरूप हुनुपर्छ।
आवश्यक कागजात के–के हुन्?
नेपाली नागरिक संस्थापक रहने प्राइभेट कम्पनीका लागि अनुसूची १ बमोजिमको निवेदन, प्रबन्धपत्रका दुई प्रति र नियमावलीका दुई प्रति तयार गर्नुपर्छ। एकल शेयरधनी भएको कम्पनीका लागि प्रबन्धपत्रको अनुसूची ९ र अन्य प्राइभेट कम्पनीका लागि अनुसूची १० प्रयोग हुन्छ; नियमावली अनुसूची १४ अनुसार तयार गर्नुपर्छ।
संस्थापक शेयरधनीहरूको नागरिकता प्रमाणपत्रको प्रमाणित प्रतिलिपि पनि आवश्यक हुन्छ। प्रबन्धपत्र र नियमावलीका प्रत्येक पानामा सबै संस्थापकले हस्ताक्षर गर्नुपर्छ। प्रत्येक संस्थापकका लागि एक जना साक्षीको नाम, ठेगाना र हस्ताक्षर राख्नुपर्ने कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालयले जनाएको छ।
दर्ता गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
कुनै व्यवसाय सञ्चालन गर्न छुट्टै अनुमति वा इजाजत आवश्यक पर्ने भए सम्बन्धित निकायको स्वीकृति पनि पेश गर्नुपर्छ। दर्ताका बेला संस्थापक शेयरधनीमध्ये कम्तीमा एक जना कार्यालयमा स्वयं उपस्थित भई सनाखत गर्नुपर्ने व्यवस्था छ।
कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालयको कम्पनी प्रशासन व्यवस्थापन सूचना प्रणालीमा उपलब्ध निर्देशनअनुसार आवेदन प्रक्रिया अघि बढाउनुहोस्। दर्ता दस्तुर अधिकृत पूँजीअनुसार फरक हुने भएकाले आवेदनअघि कार्यालयको हालको शुल्क तालिका जाँच्नुहोस्। पुरानो शुल्क सूचीमा निर्भर नहुनुहोस्।
दर्तापछि स्थायी लेखा नम्बर लिनुहोस्
कम्पनी दर्ता प्रमाणपत्र पाएपछि व्यवसाय सञ्चालन सुरु गर्नुअघि आन्तरिक राजस्व विभागबाट व्यवसायिक स्थायी लेखा नम्बर लिनुपर्छ। विभागको जानकारीअनुसार व्यवसायिक स्थायी लेखा नम्बरका लागि व्यवसाय दर्ता प्रमाणपत्र पेश गर्नुपर्छ। अनलाइन आवेदनमा विवरण भरेर सबमिशन नम्बर प्राप्त गरेपछि सम्बन्धित आन्तरिक राजस्व कार्यालय वा करदाता सेवा कार्यालयको निर्देशनअनुसार प्रक्रिया पूरा गर्न सकिन्छ।
विदेशी लगानी, सार्वजनिक कम्पनी, मुनाफा वितरण नगर्ने कम्पनी वा नियमनयुक्त व्यवसायका लागि कागजात र स्वीकृतिको सूची फरक हुन सक्छ। त्यसैले अन्तिम आवेदनअघि कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय र आन्तरिक राजस्व विभागका अद्यावधिक निर्देशन हेर्नुहोस्।
- प्राइभेट कम्पनीमा एकल शेयरधनीसहित १ देखि १०१ जनासम्म शेयरधनी हुन सक्छन्।
- निवेदन, प्रबन्धपत्र, नियमावली र संस्थापकको प्रमाणित परिचयपत्र तयार गर्नुपर्छ।
- कम्तीमा एक संस्थापक शेयरधनी स्वयं उपस्थित भई सनाखत गर्नुपर्छ।
- दर्ता दस्तुर अधिकृत पूँजीअनुसार फरक हुन्छ; हालको शुल्क तालिका जाँच्नुपर्छ।
- व्यवसाय सञ्चालन सुरु गर्नुअघि व्यवसायिक स्थायी लेखा नम्बर लिनुपर्छ।
स्रोत: कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय र आन्तरिक राजस्व विभागका आधिकारिक निर्देशनका आधारमा तयार गरिएको जानकारीमूलक सामग्री।