मकैको घोगा वा दाना भण्डारण गर्दा चिस्यान बढी भएमा ढुसी, कीरा र गुणस्तर घट्ने समस्या हुन सक्छ। त्यसैले घोगा भाँचेदेखि दाना छुट्याउने र भण्डारणमा राख्ने चरणसम्म सुकाइ, सफाइ र सुरक्षित ठाउँको व्यवस्था आवश्यक हुन्छ।
सूर्योदय कृषि पोर्टलमा प्रकाशित मकैसम्बन्धी मार्गदर्शनअनुसार भाँचेका घोगा दुईदेखि तीन दिन घाममा सुकाएर चिस्यान १३–१४ प्रतिशतमा झरेपछि दाना छुट्याउन वा थाँक्रोमा राख्न सकिन्छ। बीउका रूपमा राख्ने मकैलाई भने चिस्यान १२ प्रतिशतभन्दा कम भएपछि मात्र भण्डारण गर्न सुझाव दिइएको छ।
मकै सुकाउँदा सफा चटाई, प्लास्टिक सिट वा पक्का सतह प्रयोग गर्नुहोस्। माटो, धुलो, पशुपन्छी र वर्षाको पानीबाट दाना जोगाउनुपर्छ। घाममा सुकाइरहेको मकैमा पानी परेमा फेरि राम्ररी सुकाएर मात्र भण्डारणमा राख्नुहोस्।
भण्डारण गर्नुअघि कोठा, भकारी वा भाँडो सफा र चिस्यानमुक्त हुनुपर्छ। मुसा, चरा, कीरा र वर्षाको पानी पस्न नसक्ने संरचना रोज्नुहोस्। भुइँबाट चिस्यान पस्ने सम्भावना भए भण्डारणको आधार उठाइएको वा चिस्यान रोक्ने बनाउनु आवश्यक हुन्छ।
संयुक्त राष्ट्रसंघीय खाद्य तथा कृषि संगठनको खाद्यान्न गुणस्तरसम्बन्धी मार्गदर्शनले मकैसहितका अन्नलाई उपयुक्त चिस्यानमा राम्ररी सुकाएर मात्र राख्न, भण्डारणस्थल सफा राख्न र कीरा, ढुसी वा दानामा असामान्य ताप बढेको छ कि छैन भनेर नियमित निरीक्षण गर्न सुझाव दिएको छ। सो सामग्रीमा २७ डिग्री सेल्सियस तापक्रम र ७० प्रतिशत सापेक्ष आर्द्रताको अवस्थामा एक वर्ष भण्डारणका लागि मकैको अधिकतम चिस्यान १३.५ प्रतिशत उल्लेख गरिएको छ। वास्तविक सुरक्षित सीमा भण्डारणको तापक्रम र आर्द्रतामा निर्भर हुन्छ।
पुरानो र नयाँ मकै एकै ठाउँमा नमिसाउनुहोस्। बोरा वा भकारीमा राखेको मकै बेलाबेला जाँच्नुहोस्। पानी चुहिएको, ढुसी लागेको, कीरा देखिएको वा असामान्य ताप बढेको संकेत भेटिएमा प्रभावित मकै छुट्याएर कृषि प्राविधिकको सल्लाह लिनुहोस्।
- भाँचेका मकैका घोगा दुईदेखि तीन दिन घाममा सुकाउनुहोस् र दाना छुट्याउनुअघि चिस्यान जाँच्नुहोस्।
- बीउका रूपमा राख्ने मकैमा चिस्यान १२ प्रतिशतभन्दा कम भएपछि मात्र भण्डारण गर्नुहोस्।
- सफा, सुख्खा र चिस्यानमुक्त कोठा तथा मुसा र वर्षाको पानी नछिर्ने भाँडो वा भकारी रोज्नुहोस्।
- सुकाउँदा मकैलाई माटो, धुलो, पशुपन्छी र वर्षाको पानीबाट जोगाउनुहोस्।
- पुरानो र नयाँ मकै अलग राखी कीरा, ढुसी, ताप र पानी चुहावटको नियमित निरीक्षण गर्नुहोस्।
स्रोत: सूर्योदय कृषि पोर्टलको मकैसम्बन्धी प्राविधिक मार्गदर्शन तथा संयुक्त राष्ट्रसंघीय खाद्य तथा कृषि संगठनको खाद्यान्न सुकाइ र भण्डारणसम्बन्धी सामग्रीका आधारमा तयार गरिएको।