# माटो परीक्षणपछि मल प्रयोग गर्ने सही तरिका: किसानका लागि ६ सुझाव

- Link: https://merosath.com/soil-testing-fertilizer-guide-nepal/
- Published: १० घण्टा अगाडि
- Author: मेरोसाथ समाचार डेस्क

माटोमा कुन पोषकतत्त्व कति छ भन्ने थाहा नपाई मल प्रयोग गर्दा बालीलाई आवश्यक पोषण 
कम वा बढी हुन सक्छ। माटो परीक्षणले माटोको अवस्था बुझ्न, मलको सिफारिस मिलाउन र खेतीको
निर्णय तथ्यमा आधारित बनाउन मद्दत गर्छ। नेपालमा कृषि विभागअन्तर्गतको केन्द्रीय कृषि
प्रयोगशालाले माटो तथा मल परीक्षणसम्बन्धी काम गर्छ।

**१. खेतलाई समान भागमा छुट्याउनुहोस्।** माटोको बनावट, ढलान, सिँचाइ वा विगतको बाली
फरक भएका ठाउँलाई एउटै नमुना नबनाउनुहोस्। फरक अवस्था भएका भागका नमुना अलग राख्दा 
नतिजा बुझ्न सजिलो हुन्छ।

**२. नमुना लिनुअघि सतह सफा गर्नुहोस्।** पात, पराल र अन्य सतही अवशेष हटाएर सफा औजार
प्रयोग गर्नुहोस्। हालै मल राखिएको थुप्रो, कम्पोस्टको खाल्डो, बाटोछेउ वा असामान्य
देखिने सानो भागबाट नमुना नलिनुहोस्।

**३. एउटै भागबाट धेरै स्थानको माटो मिसाउनुहोस्।** खेतको प्रतिनिधित्व हुने गरी समान
गहिराइबाट विभिन्न स्थानका साना नमुना संकलन गरी सफा भाँडामा मिसाउनुहोस्। बाली र माटोअनुसार
आवश्यक गहिराइ तथा नमुनाको परिमाण फरक हुन सक्छ, त्यसैले नजिकको कृषि प्राविधिक वा 
परीक्षण प्रयोगशालासँग पहिले सोध्नु राम्रो हुन्छ।

**४. नमुनाको पहिचान स्पष्ट राख्नुहोस्।** किसानको नाम, खेत वा टोलको पहिचान, बालीको
नाम, नमुना लिएको मिति र सिँचाइको अवस्था जस्ता विवरण लेख्नुहोस्। नमुना सुकाउने वा
प्याक गर्ने तरिका प्रयोगशालाले दिएको निर्देशनअनुसार अपनाउनुहोस्।

**५. प्रतिवेदनअनुसार मलको मात्रा मिलाउनुहोस्।** परीक्षण प्रतिवेदनमा देखाइएको पोषकतत्त्व,
माटोको अम्लीय वा क्षारीय अवस्था र बालीको आवश्यकताका आधारमा मल प्रयोग गर्नुहोस्। 
छिमेकीको खेतमा प्रयोग भएको मात्रा आफ्नै खेतमा पनि उपयुक्त हुन्छ भन्ने नमान्नुहोस्;
आवश्यक परे कृषि प्राविधिकसँग सल्लाह लिनुहोस्।

**६. परिणाम र खेतीको अभिलेख राख्नुहोस्।** परीक्षण प्रतिवेदन, प्रयोग गरिएको मलको 
मात्रा, बाली र उत्पादनको विवरण सुरक्षित राख्नुहोस्। यसले अर्को सिजनमा निर्णय तुलना
गर्न र माटोको अवस्था बदलिँदै गएको छ कि छैन बुझ्न सहयोग गर्छ। परीक्षण कति समयको अन्तरमा
दोहोर्‍याउने भन्ने कुरा माटो, बाली र स्थानीय सिफारिसअनुसार तय गर्नुहोस्।

माटो परीक्षणको नमुना विधि र मलको सिफारिस बाली, क्षेत्र र प्रयोगशालाअनुसार फरक हुन
सक्छ। त्यसैले परीक्षण गर्नुअघि स्थानीय कृषि सेवा केन्द्र वा सम्बन्धित प्रयोगशालाको
निर्देशन लिनुहोस्। परीक्षणको उद्देश्य धेरै मल हाल्नु होइन, माटो र बालीलाई चाहिने
मात्रा पहिचान गरेर उचित प्रयोग गर्नु हो।

 * माटो परीक्षणले पोषकतत्त्वको अवस्था बुझ्न र मलको सिफारिस मिलाउन मद्दत गर्छ।
 * फरक माटो वा फरक व्यवस्थापन भएका खेतका नमुना मिसाउनु हुँदैन।
 * सफा औजार प्रयोग गरी प्रतिनिधिमूलक नमुना लिनुहोस् र त्यसको पहिचान स्पष्ट लेख्नुहोस्।
 * मलको मात्रा परीक्षण प्रतिवेदन तथा स्थानीय कृषि प्राविधिकको सल्लाहअनुसार तय गर्नुहोस्।

**स्रोत:** सम्बन्धित सरकारी/आधिकारिक निकायका सार्वजनिक विवरण तथा कम्तीमा दुई स्वतन्त्र
विश्वसनीय स्रोतबाट गरिएको तथ्य परीक्षण।