# काठमाडौं उपत्यकाका ६ नदी प्रणालीमा प्रदूषण गम्भीर, ढल मिसिँदा पानीको गुणस्तर खस्कियो

- Link: https://merosath.com/kathmandu-valley-six-rivers-water-pollution-report-october-2026/
- Published: ५ दिन अगाडि
- Author: मेरोसाथ समाचार डेस्क

काठमाडौं — काठमाडौं उपत्यकाका बागमती, विष्णुमती, धोबीखोला, नख्खु खोला, टुकुचा र 
हनुमन्ते नदीका विभिन्न खण्डमा प्रदूषण गम्भीर बनेको एक अध्ययनले देखाएको छ। नदीको 
मुहान नजिक तुलनात्मक रूपमा राम्रो देखिएको पानी बस्ती र सहरी क्षेत्र हुँदै बग्दा 
ढल, जैविक फोहोर र रासायनिक पदार्थ मिसिएर गुणस्तर खस्किएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

अंग्रेजी अनलाइनखबरले शुक्रबार प्रकाशित गरेको विवरणअनुसार, बागमती सभ्यता एकीकृत विकास
समितिले तयार पारेको सन् २०२६ अगस्टको नदी पानी गुणस्तर विश्लेषण प्रतिवेदनले उपत्यकाका
छ नदी प्रणालीमा यस्तो समस्या देखाएको हो। प्रतिवेदनका लागि अगस्ट महिनामा विभिन्न 
स्थानबाट पानीका नमुना संकलन गरिएको थियो।

## मुहानबाट तल झर्दै जाँदा प्रदूषण बढ्ने

प्रतिवेदनअनुसार बागमतीको सुन्दरीजल क्षेत्रको पानी तुलनात्मक रूपमा सफा भए पनि गोकर्ण,
जोरपाटी र गुह्येश्वरीतर्फ पुग्दा प्रत्यक्ष ढल निकासका कारण दूषण बढ्छ। थप सहरी क्षेत्र
पार गर्दै जाँदा केही स्थानमा पानीको धमिलोपन बढ्ने र घुलित अक्सिजन घट्ने देखिएको 
छ। यस्तो अवस्था जलचरका लागि प्रतिकूल हुन्छ र नदीको पानी प्रयोगमा जोखिम बढाउँछ।

धोबीखोला र विष्णुमतीमा पनि मुहान आसपासको अवस्थाभन्दा सहरी बस्ती हुँदै तलतिर जाँदा
पानीको गुणस्तर बिग्रिएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। टुकुचामा अत्यन्त कम अक्सिजन र ढलजन्य
दूषण देखिएको छ भने हनुमन्तेमा पनि बस्ती तथा कृषि क्षेत्रबाट आउने फोहोरले पानीको 
गुणस्तरमा असर पारेको विवरण छ। नख्खु खोलामा माथिल्लो भागदेखि नै केही प्रकारको प्रदूषण
देखिएको र तल्लो भागमा ढलजन्य दूषण थपिएको जनाइएको छ।

## समस्या समाधानका लागि ढल व्यवस्थापन आवश्यक

छ नदीमा देखिएको साझा समस्या नदीमा प्रशोधित नगरिएको ढल र अन्य फोहोर मिसिनु हो। मुहान
नजिकको पानीको अवस्था राम्रो हुँदैमा सम्पूर्ण नदी स्वच्छ हुन्छ भन्ने हुँदैन; बीचका
बस्ती, उद्योग तथा नाला व्यवस्थापन कमजोर भए प्रदूषण तलतिर फैलिन सक्छ।

नदीको अवस्था सुधार्न ढललाई नदीमा सोझै मिसिन नदिने व्यवस्था, फोहोर पानी प्रशोधन क्षमता
विस्तार, नियमित पानी गुणस्तर परीक्षण र प्रदूषणका स्रोतको अनुगमन आवश्यक हुन्छ। नदी
किनारमा बस्ने समुदाय, स्थानीय तह र सम्बन्धित सरकारी निकायबीच समन्वय नगरी दीर्घकालीन
सुधार सम्भव हुँदैन।

 * अगस्ट २०२६ को पानी गुणस्तर प्रतिवेदनले काठमाडौं उपत्यकाका छ नदी प्रणालीमा गम्भीर
   प्रदूषण देखाएको छ।
 * बागमती, विष्णुमती, धोबीखोला, नख्खु खोला, टुकुचा र हनुमन्तेमा सहरी क्षेत्रमा पुगेपछि
   पानीको गुणस्तर खस्किएको छ।
 * प्रतिवेदनले ढल, जैविक फोहोर र रासायनिक प्रदूषकलाई मुख्य समस्याका रूपमा औंल्याएको
   छ।
 * नदी सुधारका लागि ढल प्रशोधन, नियमित परीक्षण र प्रदूषणका स्रोत नियन्त्रण आवश्यक
   छन्।

_तस्बिर: Simon Berger/Unsplash — नदी र सहरी परिवेशको प्रतिनिधिमूलक तस्बिर; प्रतिवेदनमा
नमुना संकलन गरिएको कुनै विशेष स्थानको प्रमाणित तस्बिर होइन।_

**स्रोत:** Onlinekhabar English र WeNepal मा प्रकाशित नदी पानी गुणस्तर प्रतिवेदनसम्बन्धी
विवरण।