# पढेको कुरा लामो समय सम्झन अध्ययनलाई व्यवस्थित गर्ने ७ व्यवहारिक उपाय

- Link: https://merosath.com/effective-study-plan-active-recall-spaced-practice-nepal/
- Published: ३ घण्टा अगाडि
- Author: मेरोसाथ समाचार डेस्क

पढाइमा राम्रो प्रगति गर्न घण्टौँ पुस्तकअगाडि बस्नु मात्र पर्याप्त हुँदैन। अध्ययनलाई
साना लक्ष्यमा बाँड्ने, आफूले पढेको कुरा सम्झेर अभ्यास गर्ने र निश्चित समयपछि फेरि
दोहोर्‍याउने बानीले सिकाइलाई व्यवस्थित बनाउन मद्दत गर्छ।

**१. साप्ताहिक योजना बनाउनुहोस्।** कुन विषयमा कति पाठ पढ्नुपर्ने हो र कुन दिन अभ्यास
प्रश्न हल गर्ने हो भनेर पहिले नै लेख्नुहोस्। ठूलो अध्यायलाई साना भागमा बाँड्नुहोस्
र कठिन विषयलाई अन्तिम दिनका लागि मात्र नछोड्नुहोस्।

**२. पुस्तक बन्द गरेर सम्झने अभ्यास गर्नुहोस्।** कुनै विषय पढेपछि पुस्तक बन्द गरेर
मुख्य विचार आफ्नै शब्दमा लेख्नुहोस् वा आफूलाई प्रश्न सोध्नुहोस्। उत्तर नआएको भाग
फेरि हेर्नुहोस्। यसले केवल पढेर चिनेजस्तो लाग्ने र वास्तवमै सम्झन सक्ने अवस्थाबीचको
फरक बुझ्न मद्दत गर्छ।

**३. समय अन्तरालमा पुनरावृत्ति गर्नुहोस्।** एउटै दिनमा धेरै पटक पढ्नुको सट्टा अर्को
दिन, केही दिनपछि र त्यसपछि फेरि छोटो समीक्षा गर्ने तालिका बनाउनुहोस्। प्रत्येक पुनरावृत्तिमा
सबै कुरा फेरि पढ्नुभन्दा पहिले आफूले सम्झन सक्ने कुरा जाँच्नुहोस्।

**४. फरक प्रकारका अभ्यास मिसाउनुहोस्।** गणितमा एउटै किसिमका प्रश्न मात्र लगातार 
हल नगरी सम्बन्धित फरक प्रकारका प्रश्न पनि अभ्यास गर्नुहोस्। भाषा, विज्ञान वा सामाजिक
अध्ययनमा परिभाषा सम्झने, उदाहरण दिने र आफ्नै शब्दमा व्याख्या गर्ने अभ्यास पालैपालो
गर्न सकिन्छ।

**५. गल्तीको सूची राख्नुहोस्।** अभ्यास प्रश्न गलत हुँदा सही उत्तर मात्र नलेख्नुहोस्;
गल्ती किन भयो—सूत्र बिर्सियो, प्रश्न गलत बुझियो वा चरण छुट्यो—भनेर पनि टिपोट गर्नुहोस्।
अर्को अध्ययन सत्रमा यही सूचीबाट सुरु गर्दा समयको राम्रो उपयोग हुन्छ।

**६. ध्यान केन्द्रित हुने वातावरण बनाउनुहोस्।** पढ्नुअघि आवश्यक किताब, कापी र सामग्री
तयार राख्नुहोस्। सम्भव भएसम्म मोबाइलको सूचना बन्द गर्नुहोस् र निश्चित समयसम्म एउटा
लक्ष्यमा काम गर्नुहोस्। थकान बढेमा छोटो विश्राम लिनुहोस्; निद्रा त्यागेर रातभर पढ्ने
बानीलाई नियमित योजना नबनाउनुहोस्।

**७. योजना नियमित रूपमा मिलाउनुहोस्।** हप्ताको अन्त्यमा कुन विषयमा प्रगति भयो र 
कहाँ थप अभ्यास चाहिन्छ भनेर समीक्षा गर्नुहोस्। सबैका लागि एउटै तालिका उपयुक्त हुँदैन,
त्यसैले कक्षा, काम, घरको जिम्मेवारी र आफ्नो सिकाइको गतिअनुसार योजना परिवर्तन गर्नुहोस्।
कठिनाइ निरन्तर रहेमा शिक्षक वा अभिभावकसँग सहयोग माग्नुहोस्।

 * ठूला अध्यायलाई साना लक्ष्यमा बाँडेर साप्ताहिक योजना बनाउनुहोस्।
 * पुस्तक बन्द गरेर सम्झने र अभ्यास प्रश्न हल गर्ने बानी बसाल्नुहोस्।
 * विभिन्न दिनमा छोटो पुनरावृत्ति गर्दै कठिन भाग पहिचान गर्नुहोस्।
 * गल्तीको कारण टिपोट गर्नुहोस् र पर्याप्त विश्रामसहित पढाइको तालिका मिलाउनुहोस्।

**स्रोत:** सम्बन्धित सरकारी/आधिकारिक निकायका सार्वजनिक विवरण तथा कम्तीमा दुई स्वतन्त्र
विश्वसनीय स्रोतबाट गरिएको तथ्य परीक्षण।